No i zacznijmy od czegoś prostego — bo w sumie chodzi o pieniądze, które realnie wpadają na konto co miesiąc. Jeśli ktoś z naszych bliskich ma status działacza opozycji albo osoby represjonowanej, a jego emerytura jest naprawdę niska, to państwo dopłaca do niej różnicę. W 2026 roku ten próg, do którego się dopłaca, wynosi 3794,33 zł brutto i obowiązuje od 1 marca 2026 roku, czyli już po tegorocznej waloryzacji. Krótko mówiąc: jak świadczenie nie sięga tej kwoty, a status jest potwierdzony, to dostajemy wyrównanie.

Całość opiera się na ustawie z 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych. A sam mechanizm jest raczej bezbolesny… organ rentowy liczy różnicę między progiem a wysokością naszej emerytury czy renty, i tę różnicę dopłaca — co miesiąc.

„Świadczenie wyrównawcze przysługuje w kwocie stanowiącej różnicę pomiędzy kwotą 3794,33 zł brutto a kwotą pobieranej emerytury lub renty” — tak to opisuje ZUS w opisie świadczenia. W praktyce wygląda to tak: ktoś z emeryturą 2800 zł brutto dostanie 994,33 zł wyrównania, a ktoś z rentą 3500 zł — 294,33 zł. No i tyle, prosta odejmowanka.

Prawo do dopłaty mamy wtedy, gdy pobieramy emeryturę, rentę inwalidzką, rentę z tytułu niezdolności do pracy albo rentę rodzinną — pod warunkiem, że kwota tego świadczenia jest niższa od ustawowego progu. KRUS przy okazji przypomina o jednym formalnym warunku. „Aby otrzymać świadczenie wyrównawcze trzeba złożyć wniosek i dołączyć do niego decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych” — czytamy w komunikacie KRUS.

I ta decyzja to akurat rzecz kluczowa, bo to ona potwierdza status, który w ogóle uprawnia do wyrównania. Wydaje ją Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, i dopiero mając ją w ręku możemy skutecznie pójść do organu rentowego po dopłatę. Bez niej raczej nic z tego.

Wniosek składamy tam, gdzie wypłacana jest nasza emerytura lub renta. Dla większości z nas będzie to ZUS, a dla rolników — KRUS. Formularz znajdziemy w placówkach obu instytucji, no i na ich stronach internetowych, a do formularza dokładamy tę wspomnianą wcześniej decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów.

Próg 3794,33 zł nie jest dany raz na zawsze. Kwota, do której przyznaje się świadczenie wyrównawcze, co roku podlega waloryzacji — według tych samych zasad, co emerytury z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Rok wcześniej, czyli od 1 marca 2024 r., próg wynosił 3415,50 zł, więc przez te dwa lata podniósł się o jakieś 380 zł. W sumie sporo.

Obok wyrównania ta sama grupa ma jeszcze prawo do osobnego świadczenia pieniężnego, które od 1 marca 2026 roku wynosi 1978,49 zł miesięcznie. I tu uwaga — to dwa różne tytuły, nie mylmy ich. Pierwszy uzupełnia niską emeryturę do progu, a drugi to po prostu stała kwota, przyznawana niezależnie od tamtego.

Działacze opozycji i osoby represjonowane to grupa o coraz wyższej średniej wieku, więc dla nich każda dopłata mniej więcej naprawdę waży w domowym budżecie. Świadczenie wyrównawcze wypłacane jest co miesiąc razem z emeryturą lub rentą, w terminie płatności podstawowego świadczenia. A wniosek? ZUS albo KRUS przyjmuje go na bieżąco, bez żadnego ustawowego terminu końcowego — czyli nie ma co panikować, że coś nam przepadnie.