Dobra, wyobraźcie sobie taką sytuację: ktoś z bliskich ma orzeczenie o niepełnosprawności i codzienne wejście do wanny zamienia się w małą wyprawę. No i tu akurat wchodzi temat, o którym mało kto wie — w 2026 roku dofinansowanie z PFRON na likwidację barier architektonicznych potrafi pokryć do 95 procent kosztów przebudowy łazienki. Czyli wymiana wanny na bezprogowy brodzik, montaż uchwytów, podwyższona toaleta, poszerzenie drzwi… to wszystko da się w przeważającej części opłacić ze środków publicznych. „Maksymalna kwota dofinansowania wynosi do 95% kosztów przedsięwzięcia, nie więcej jednak niż do wysokości piętnastokrotnego przeciętnego wynagrodzenia” — tak to opisuje portal gov.pl.

Z własnej kieszeni dokładasz raczej niewiele, bo co najmniej 5 procent wartości prac — resztę dopłaca powiatowe centrum pomocy rodzinie ze środków Funduszu. A ten górny limit, czyli ta piętnastokrotność przeciętnego wynagrodzenia, oznacza w praktyce tyle, że przy droższych przebudowach wsparcie idzie naprawdę w dziesiątki tysięcy złotych.

Tylko zaraz — nie jest tak, że dostanie każdy. Krąg uprawnionych jest ściśle określony i pomoc trafia do osób, które spełniają łącznie trzy warunki. „Każdy, kto ma znaczny, umiarkowany lub lekki stopień niepełnosprawności” oraz „ma trudności w poruszaniu się” i „posiada nieruchomości lub użytkuje wieczyście nieruchomości” — tak to wylicza opis usługi na gov.pl. I tu uwaga: sam stopień nie wystarczy. Kluczowe jest to udokumentowane, medyczne uzasadnienie, że bariery w mieszkaniu faktycznie utrudniają codzienne funkcjonowanie.

A co konkretnie da się zrobić? No w sumie to wszystko, co w starej łazience najczęściej blokuje samodzielne mycie. Czyli: likwidacja progu pod prysznicem, antypoślizgowe płytki, uchwyty przy toalecie i brodziku, umywalka dostępna dla wózka i te szersze drzwi. I co ważne — z tego samego tytułu można też finansować windy czy podjazdy, bo program dotyczy całego mieszkania, a nie tylko jednego pomieszczenia.

Skąd to w ogóle się bierze? Podstawą wypłaty jest ustawa z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych oraz rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 2002 roku w sprawie określenia rodzajów zadań powiatu finansowanych ze środków PFRON. No i to właśnie te przepisy ustalają, że całość realizują samorządy powiatowe, a nie sam Fundusz.

Wnioski składasz przez cały rok, ale — i tu mała łyżka dziegciu — środki nie są nieograniczone. „Dofinansowanie na likwidację barier architektonicznych może być udzielone raz na rok” — zaznacza gov.pl. Powiat wypłaca pieniądze mniej więcej do momentu, w którym ma jeszcze pulę na ten cel, więc o kolejności w wielu przypadkach decyduje też po prostu termin złożenia kompletnego wniosku. Czyli im wcześniej, tym lepiej.

Sam wniosek trafia do powiatowego centrum pomocy rodzinie właściwego dla miejsca zamieszkania — papierowo albo elektronicznie przez System Obsługi Wsparcia (SOW). Do tego dokładasz orzeczenie o niepełnosprawności, oświadczenie o dochodach oraz informację o innych źródłach finansowania prac. A przy przebudowie łazienki powiat wymaga jeszcze dodatkowo kosztorysu według wzoru i rzutu pomieszczenia w stanie przed i po remoncie. Podobny tryb obowiązuje zresztą przy innych formach wsparcia dla seniorów z PFRON.

I jeszcze jedna rzecz, o której trzeba pamiętać, bo łatwo się tu naciąć: dofinansowanie nie obejmuje prac już rozpoczętych ani zakończonych przed podpisaniem umowy. Umowę z wnioskodawcą zawiera PCPR dopiero po pozytywnej weryfikacji dokumentów, a faktury muszą dotyczyć robót wykonanych po tej dacie. Druk wniosku i wzór kosztorysu udostępniają centra pomocy rodzinie w każdym powiecie oraz platforma SOW — więc po te papiery nie musisz daleko szukać.