Od marca 2026 znów zmieniły się kwoty, które chronią emerytów i rencistów przed tym, żeby komornik nie zabrał im wszystkiego. I akurat zajęcie emerytury za dług alimentacyjny to najostrzejsza wersja takiego potrącenia, jaką w ogóle dopuszcza prawo. Bo zobacz — przy alimentach ZUS może oddać komornikowi albo wierzycielowi do 60 procent świadczenia brutto, a przy innych długach granica wynosi raptem 25 procent.
Wszystko opiera się na art. 139 i art. 141 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. No i to właśnie te przepisy ustalają i ten limit procentowy potrącenia, i kwotę wolną, czyli granicę, poniżej której świadczenia ruszyć już nie wolno.
Ile może zająć ZUS i komornik
Roszczenia alimentacyjne mają w naszym prawie najwyższy priorytet, po prostu stoją ponad resztą. Dlatego ustawodawca pozwolił, żeby przy nich potrącić nawet 60 procent świadczenia — czyli ponad dwa razy więcej niż przy zwykłych długach.
„Potrącenia mogą być dokonywane do wysokości 60 proc. miesięcznego świadczenia, jeżeli dotyczą sum egzekwowanych na mocy tytułów wykonawczych na zaspokojenie należności alimentacyjnych” — tak to opisuje sam ZUS, tłumacząc zasady egzekucji z emerytur i rent. A przy długach, które nie są alimentami, komornik sięgnie najwyżej po jedną czwartą.
Tylko że sam procent to jeszcze nie wszystko. Bo nawet jeśli z rachunku wyjdzie te 60 procent, to potrącenie i tak zostanie zmniejszone, gdyby miało naruszyć ustawowe minimum. I to minimum nazywamy właśnie kwotą wolną od potrąceń.
Kwota wolna od potrąceń w 2026 roku
No i tutaj różnica między alimentami a resztą długów jest największa. Dłużnik alimentacyjny ma chronioną wyraźnie mniejszą część świadczenia niż ktoś, kto zalega na przykład wobec banku. Po prostu mniej mu zostaje.
| Rodzaj należności | Kwota wolna od 1 marca 2026 | Maksymalne potrącenie |
|---|---|---|
| Alimentacyjne | 849,42 zł | 60% |
| Inne niż alimentacyjne | 1401,57 zł | 25% |
W praktyce wygląda to jakoś tak: przy emeryturze 2400 zł brutto potrącenie 60 procent dałoby 1440 zł, więc seniorowi zostałoby 960 zł. To wciąż powyżej progu 849,42 zł, więc komornik zabierze pełne 60 procent. Gdyby świadczenie było niższe, to wtedy kwota wolna obniżyłaby zajęcie.
Czego komornik zająć nie może
Część świadczeń jest wyłączona spod egzekucji w całości, czyli ich w ogóle ruszyć nie można. Jak przypomina ZUS, nie podlegają zajęciu między innymi dodatek pielęgnacyjny, dodatek dla sierot zupełnych ani świadczenie uzupełniające dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji. Za to trzynasta i czternasta emerytura — owszem, wchodzą do podstawy potrąceń alimentacyjnych.
Konto bankowe też jest chronione, ale już na trochę innych zasadach niż samo świadczenie. Przy egzekucji alimentacyjnej z rachunku nie obowiązuje ta standardowa kwota wolna w wysokości 75 procent minimalnego wynagrodzenia… a to oznacza, że bank może przekazać komornikowi więcej niż przy zwykłym długu.
Jak się bronić przed zajęciem
Jeśli dłużnik uważa, że potrącenie jest zawyżone, to może złożyć skargę na czynności komornika do sądu rejonowego — i to w terminie tygodnia od dnia czynności. Można też wystąpić do komornika o obniżenie egzekucji ze względu na sytuację życiową, choć przy alimentach pole manewru jest raczej wąskie.
A jeżeli to ZUS potrąca bezpośrednio, czyli na wniosek wierzyciela i bez komornika, to podstawą jest decyzja organu. I od niej przysługuje odwołanie do sądu okręgowego — sądu pracy i ubezpieczeń społecznych — w ciągu miesiąca od doręczenia. Podobny tryb opisujemy zresztą przy potrąceniach z renty.
Zaległe alimenty egzekwuje się tak długo, aż całość zadłużenia zostanie spłacona, razem z odsetkami ustawowymi za opóźnienie. No i jeszcze jedno: wierzyciel alimentacyjny, w odróżnieniu od większości innych, nie musi wpłacać zaliczki komorniczej na wszczęcie egzekucji.
Komunikat o nowych kwotach wolnych ZUS opublikował w lutym 2026 roku, a obowiązują one od 1 marca 2026 roku do 28 lutego 2027 roku.
Najczęstsze pytania
Ile komornik może zabrać z emerytury za alimenty w 2026?
Przy długu alimentacyjnym ZUS może przekazać komornikowi lub wierzycielowi do 60 procent świadczenia brutto. To najwyższy dopuszczalny próg potrącenia — przy innych długach granica wynosi tylko 25 procent.
Jaka jest kwota wolna od potrąceń przy alimentach w 2026?
Przy potrąceniach alimentacyjnych obowiązuje niższa kwota wolna niż przy zwykłych długach. Od marca 2026 jej wysokość wzrosła wraz z waloryzacją, ale i tak chroni mniejszą część świadczenia niż w przypadku innych zobowiązań.
Czy komornik może zająć całą emeryturę za dług alimentacyjny?
Nie, całej emerytury zająć nie może. Nawet przy alimentach obowiązuje limit 60 procent świadczenia brutto oraz kwota wolna od potrąceń, poniżej której ZUS nie odda pieniędzy.
Czy komornik może zająć konto bankowe, na które wpływa emerytura?
Tak, komornik może zająć rachunek, ale środki pochodzące ze świadczeń są częściowo chronione. Bank musi pozostawić kwotę wolną, dlatego warto zgłosić mu, że na konto wpływa emerytura lub renta.
Na jakiej podstawie prawnej ZUS potrąca alimenty z emerytury?
Potrącenia opierają się na art. 139 i art. 141 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS. To one wyznaczają kolejność potrąceń, limity procentowe i kwoty wolne.
Jak bronić się przed zajęciem emerytury za alimenty?
Można złożyć wniosek o ograniczenie egzekucji, wykazać błędne naliczenie potrącenia lub uregulować zaległość w porozumieniu z wierzycielem. Warto też pilnować, by ZUS i komornik respektowali kwotę wolną.