Od marca tego roku to świadczenie dla cywilnych niewidomych ofiar działań wojennych wynosi już 1978,49 zł brutto miesięcznie, no i to dotyczy wypłat od 1 marca 2026 roku. Dlaczego się zmieniło? Bo ZUS zrobił marcową waloryzację, akurat wskaźnikiem 5,3 proc. Wcześniej było 1878,91 zł, czyli realnie do ręki wpada więcej o 99,58 zł na miesiąc.

I teraz ważna rzecz — to świadczenie nie ma swojej własnej, osobnej stawki. Ono jest po prostu doczepione do renty socjalnej. „Świadczenie pieniężne przysługuje w kwocie renty socjalnej” — tak to opisuje administracja publiczna. No i właśnie dlatego, ilekroć rośnie renta socjalna, ta wypłata też idzie w górę… automatycznie, sami nic nie musimy robić.

Podstawą prawną jest tu ustawa z dnia 16 listopada 2006 r. o świadczeniu pieniężnym i uprawnieniach przysługujących cywilnym niewidomym ofiarom działań wojennych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1820). A sam mechanizm podwyżki resort opisuje wprost, bez owijania: „Kwota świadczenia pieniężnego ulega podwyższeniu przy zastosowaniu wskaźnika waloryzacji emerytur i rent — od miesiąca, w którym jest przeprowadzana waloryzacja” — tak czytamy w urzędowej informacji o świadczeniu.

Komu przysługują świadczenia dla niewidomych ofiar działań wojennych

Tu trzeba od razu powiedzieć — grupa uprawnionych jest wąska i raczej dokładnie opisana. Chodzi o obywateli polskich, którzy na stałe mieszkają w Polsce i którzy poza formacjami wojskowymi stali się całkowicie niezdolni do pracy, bo stracili wzrok. I ta utrata wzroku musi być ściśle związana z wojną, to nie jest dowolny wypadek.

Resort ujmuje to tak: prawo mają osoby, które straciły wzrok „w wyniku działań wojennych 1939-1945 lub eksplozji niewypałów pozostałych po tej wojnie”. Czyli powojenne wypadki innego rodzaju już tego warunku nie spełniają… i to akurat tłumaczy, czemu z każdym rokiem tych uprawnionych jest mniej i mniej.

Do tej samej grupy doczepione są jeszcze dodatkowe uprawnienia. Ryczałt energetyczny od 1 marca 2026 roku wynosi 336,16 zł brutto, a wcześniej było 312,71 zł. No i osobom, które mają orzeczoną niezdolność do samodzielnej egzystencji, przysługuje dodatek pielęgnacyjny zwiększony o 50 proc.

Jak udokumentować status i gdzie złożyć wniosek

I tu uwaga — sama utrata wzroku to za mało. Potrzebujemy formalnej decyzji, papieru. Status cywilnej niewidomej ofiary działań wojennych potwierdza Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. Wydaje ją na podstawie udokumentowanego wniosku zainteresowanej osoby, a potrzebne jest też orzeczenie o całkowitej niezdolności do pracy z powodu utraty wzroku.

I dopiero z taką decyzją w ręku idziemy do ZUS-u. „Prawo do świadczenia pieniężnego ustalają organy rentowe na wniosek osoby uprawnionej” — tak informuje administracja świadczeń. Wniosek możesz złożyć w placówce albo przez platformę PUE/eZUS, czyli online, jak ci wygodniej.

Jest jeszcze jedno zastrzeżenie, o którym w sumie łatwo zapomnieć. Jeżeli komuś przysługuje kilka świadczeń naraz, to musi wybrać jedno z nich. To dla niewidomych ofiar wojny nie sumuje się z innymi, pokrywającymi się uprawnieniami… nie ma tak, że bierzemy wszystko.

Wniosek o ustalenie prawa do świadczenia przyjmuje właściwy oddział ZUS, a wzór decyzji potwierdzającej status wydaje Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych.