Samotne wychowywanie dziecka to temat, który łatwiej rozumie ten, kto sam przez to przechodzi — i akurat tu fiskus daje coś w zamian. No bo jak rozliczamy się z dzieckiem w 2026 roku, to korzystamy z podwójnej kwoty wolnej od podatku, czyli mamy limit 60 000 zł zamiast standardowych 30 000 zł. Cały ten mechanizm siedzi w art. 6 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U.2026.592 t.j.) i działa mniej więcej tak, jak kiedyś wspólne rozliczenie małżonków.
I co ważne — Krajowa Administracja Skarbowa podkreśla, że to nie jest preferencja tylko dla matek i ojców. Z rozliczenia może skorzystać też dziadek albo babcia, jeśli sąd ustanowił ich opiekunami prawnymi dziecka i faktycznie samotnie je wychowują.
Kto spełnia warunki rozliczenia PIT jako samotny rodzic
Ustawa raczej dokładnie wymienia, w jakim stanie cywilnym trzeba być. Zgodnie z art. 6 ust. 4c ustawy o PIT z preferencji korzysta „jeden rodzic lub opiekun prawny (…) będący panną, kawalerem, wdową, wdowcem, rozwódką, rozwodnikiem, osobą, w stosunku do której orzeczono separację, lub osobą, której małżonek został pozbawiony praw rodzicielskich lub odbywa karę pozbawienia wolności”.
No i warunek jest taki, że dziecko trzeba wychowywać samotnie przez cały rok podatkowy. Dlatego z ulgi rozlicza się tylko jeden rodzic albo jeden opiekun prawny tego samego dziecka… nie obaj naraz.
A na kogo to działa? Na dzieci małoletnie, na dzieci z zasiłkiem albo dodatkiem pielęgnacyjnym lub rentą socjalną — tu już bez względu na wiek — a do tego na uczące się dzieci pełnoletnie, do ukończenia 25. roku życia. Tylko że takie dorosłe dziecko nie może zarobić zbyt wiele. Limit jego dochodu za 2025 rok to 22 546,92 zł, i tu trzeba uważać, bo przekroczenie go choćby o złotówkę odbiera rodzicowi prawo do rozliczenia.
Na czym polega korzyść i ile wynosi
Skarbówka tłumaczy, jak się to liczy. „Preferencja polega na obliczeniu podatku w podwójnej wysokości podatku obliczonego od połowy dochodów osoby samotnie wychowującej dzieci” — czytamy w materiale resortu finansów na portalu podatki.gov.pl.
W praktyce wygląda to tak: dochód dzielimy na pół, liczymy podatek, a wynik mnożymy przez dwa. Dzięki temu kwota zmniejszająca podatek liczona jest dwukrotnie. Czyli w sumie oszczędność sięga 2 razy po 3600 zł rocznie. No i jest jeszcze jedna rzecz — taki sposób liczenia opóźnia wejście w drugi próg podatkowy ze stawką 32 procent, który przy tym rozliczeniu zaczyna się dopiero powyżej 240 000 zł dochodu.
Weźmy przykład: przy dochodzie 80 000 zł podatek liczy się od 40 000 zł według stawki 12 procent, a po pomnożeniu przez dwa cała różnica wobec rozliczenia indywidualnego bierze się właśnie z tej drugiej kwoty wolnej.
Kiedy fiskus odmawia preferencji
Najważniejsze ograniczenie dotyczy opieki naprzemiennej. Ustawa mówi, że ulga nie przysługuje, gdy podatnik wychowuje dziecko wspólnie z drugim rodzicem albo opiekunem, „w tym również gdy dziecko jest pod opieką naprzemienną, w związku z którą obojgu rodzicom zostało ustalone świadczenie wychowawcze”.
Za to skarbówka rozwiewa jedną częstą wątpliwość. Otóż zamieszkanie z nowym partnerem, który nie jest drugim rodzicem dziecka, nie odbiera nam statusu osoby samotnie wychowującej. W wielu przypadkach ludzie się tego boją, a niepotrzebnie.
I jeszcze jedno — status preferencyjny uwzględnia się już w trakcie roku. Żeby pracodawca stosował podwójną kwotę wolną przy zaliczkach, składamy oświadczenie na druku PIT-2 w wersji (9). A rozliczenie roczne za 2025 rok składamy do 30 kwietnia 2026 roku, no i deklarację przyjmuje urząd skarbowy oraz usługa Twój e-PIT.
Najczęstsze pytania
Ile wynosi kwota wolna od podatku przy rozliczeniu samotnego rodzica w 2026?
Samotny rodzic korzysta z podwójnej kwoty wolnej, czyli 60 000 zł zamiast standardowych 30 000 zł. Podatek liczy się od połowy dochodu, a wynik mnoży przez dwa, co realnie obniża zobowiązanie wobec fiskusa.
Kto może rozliczyć się jako samotny rodzic?
Prawo to ma rodzic lub opiekun prawny będący panną, kawalerem, wdową, wdowcem, rozwódką, rozwodnikiem albo osobą w separacji, który samotnie wychowuje dziecko. Z preferencji nie skorzysta osoba realnie wychowująca dziecko wspólnie z drugim rodzicem.
Czy dziadek lub babcia mogą rozliczyć się jako samotny opiekun?
Tak, jeśli dziadek lub babcia są ustanowieni opiekunem prawnym dziecka i samotnie je wychowują. Samo wsparcie czy mieszkanie razem nie wystarczy – kluczowy jest status opiekuna prawnego potwierdzony przez sąd.
Do jakiego wieku dziecka można rozliczać się jako samotny rodzic?
Bez limitu wieku przy dzieciach małoletnich oraz dzieciach z orzeczeniem o niepełnosprawności. Dzieci uczące się można rozliczać do ukończenia 25. roku życia, o ile ich roczny dochód nie przekroczył ustawowego limitu.
Ile można zarobić, żeby rozliczyć się z dzieckiem w 2026 roku?
Sam rodzic nie ma górnego limitu dochodu uprawniającego do preferencji. Limit dotyczy dorosłego, uczącego się dziecka – jego dochód w 2025/2026 r. nie może przekroczyć dwunastokrotności renty socjalnej obowiązującej w grudniu danego roku.
Czy samotny rodzic na działalności gospodarczej może skorzystać z preferencji?
Nie skorzysta przedsiębiorca rozliczający się podatkiem liniowym, ryczałtem (poza najmem) lub kartą podatkową. Preferencja przysługuje przy rozliczeniu według skali podatkowej, na formularzu PIT-36 lub PIT-37.