Wcześniejsza emerytura w 2026 roku — komu się to w ogóle należy? No i okazuje się, że głównie nam, czyli osobom z rocznika 1949-1969, które przepracowały swoje w szczególnych warunkach albo o szczególnym charakterze. ZUS przypomina przy okazji jedną rzecz: pomostówka jest od tego roku świadczeniem bezterminowym. Już nie wygasa, tak jak zakładała pierwotnie ta ustawa z 2008 roku.

Sam próg wieku akurat się nie ruszył. Kobieta musi mieć skończone 55 lat, a mężczyzna 60. No i do tego dochodzi jeszcze staż ogólny — 20 lat dla kobiet, 25 lat dla mężczyzn — plus co najmniej 15 lat pracy w warunkach szczególnych, i to w pełnym wymiarze.

A na koniec jest jeszcze jeden warunek, a mianowicie: musimy rozwiązać stosunek pracy. Bez tego ZUS po prostu wniosku pozytywnie nie rozpatrzy. Druk, który składamy, to formularz EPOM, a do niego dorzucamy świadectwa wykonywania pracy w szczególnych warunkach — takie, które wystawiają nam pracodawcy.

„Podstawa obliczenia emerytury nie zostanie pomniejszona o kwoty pobranej wcześniej emerytury pomostowej” — tak pisze ZUS w informacji o tym świadczeniu. Czyli mówiąc po ludzku: to, że bierzemy pomostówkę, nie obniża nam później tej zwykłej, powszechnej emerytury.

Po waloryzacji minimalna emerytura pomostowa wynosi teraz 1978,49 zł brutto. I tu uwaga, bo świadczenie jest powiązane z limitami dorabiania. W maju 2026 roku zarobki do 6438,50 zł brutto nic nam nie zabierają, kwoty od 6438,50 zł do 11 957,20 zł brutto już powodują redukcję, a powyżej 11 957,20 zł brutto ZUS zawiesza wypłatę w całości… więc raczej trzeba na to uważać.

Druga grupa, dla której rok 2026 przyniósł naprawdę realną zmianę, to nauczyciele. Od 1 stycznia katalog placówek, które uprawniają do nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, został rozszerzony. Obowiązuje nowy tekst jednolity ustawy, opublikowany jako Dz.U. 2026 poz. 86.

„Krąg uprawnionych objął m.in. nauczycieli zatrudnionych w bibliotekach pedagogicznych oraz w placówkach artystycznych” — to wynika ze znowelizowanych przepisów. Wcześniej te grupy ze świadczenia korzystać po prostu nie mogły.

Warunki wieku dla nauczycieli rosną z każdym rocznikiem, więc to się trochę przesuwa w górę. W 2026 roku kobieta musi mieć skończone 56 lat, a mężczyzna 61 lat. No i wymagany jest jeszcze staż — 30 lat okresów składkowych i nieskładkowych.

Ale tak naprawdę kluczowy jest tu warunek pracy bezpośrednio z uczniami. Ustawa wymaga „co najmniej 20 lat pracy nauczycielskiej w wymiarze co najmniej 1/2 obowiązkowego wymiaru zajęć”. A czas spędzony na stanowiskach administracyjnych do tego limitu się nie wlicza — w ogóle.

Wysokość świadczenia kompensacyjnego nie może być niższa niż najniższa emerytura. W praktyce te kwoty bywają jednak wyraźnie wyższe — według danych ZUS przeciętna wypłata dla tej grupy sięgnęła 4207,63 zł.

ZUS zwraca uwagę, że metoda wyliczenia jest taka sama jak przy emeryturze powszechnej. „Wysokość świadczenia to suma zwaloryzowanych składek emerytalnych i zwaloryzowanego kapitału początkowego podzielona przez średnie dalsze trwanie życia” — tak zakład opisuje sposób obliczenia nauczycielskiego świadczenia.

Poza tymi dwiema ścieżkami zostają nam jeszcze emerytury w obniżonym wieku dla wybranych zawodów, wpisanych w odrębne przepisy — górnicy, kolejarze czy osoby pracujące w warunkach uznanych za szkodliwe. Tutaj wiek i staż określają ustawy branżowe, a nie te ogólne zasady pomostówki.

Wniosek o każde z tych świadczeń i tak przyjmuje ZUS. Dokumenty możemy złożyć osobiście w placówce, listownie albo elektronicznie — przez Platformę Usług Elektronicznych.