Zasiłek pielęgnacyjny to świadczenie wypłacane przez gminę, które ma częściowo pokryć koszty opieki nad osobą niepełnosprawną lub starszą, która nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować. Często mylony jest z dodatkiem pielęgnacyjnym wypłacanym przez ZUS — to dwa różne świadczenia, których co do zasady nie można pobierać jednocześnie.

W tym poradniku tłumaczymy, komu przysługuje zasiłek pielęgnacyjny w 2026 roku, ile dokładnie wynosi, jak złożyć wniosek w gminie oraz czym różni się od dodatku pielęgnacyjnego z ZUS. To wiedza szczególnie ważna dla seniorów i rodzin opiekujących się osobami z niepełnosprawnością.

Zasiłek pielęgnacyjny 2026 — ile wynosi

W 2026 roku zasiłek pielęgnacyjny wynosi 215,84 zł miesięcznie. Co istotne, kwota ta nie jest co roku waloryzowana — utrzymuje się na tym samym poziomie od 2019 roku. Wysokość zasiłku ustalana jest w rozporządzeniu Rady Ministrów i może zostać zmieniona, dlatego aktualną stawkę zawsze warto potwierdzić w urzędzie gminy.

Świadczenie wypłacane jest co miesiąc w stałej wysokości i — co ważne — nie zależy od dochodu. Nie obowiązuje tu żadne kryterium dochodowe, więc otrzymują je zarówno rodziny uboższe, jak i zamożniejsze.

Komu przysługuje zasiłek pielęgnacyjny

Zasiłek pielęgnacyjny przyznawany jest po to, by częściowo pokryć wydatki związane z koniecznością zapewnienia opieki i pomocy innej osoby. Świadczenie przysługuje czterem grupom osób:

• Niepełnosprawnym dzieciom (do 16. roku życia, na podstawie orzeczenia o niepełnosprawności).
• Osobom powyżej 16. roku życia ze znacznym stopniem niepełnosprawności.
• Osobom powyżej 16. roku życia z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała przed ukończeniem 21. roku życia.
• Osobom, które ukończyły 75 lat — w tym przypadku nie jest wymagane orzeczenie o niepełnosprawności.

Kiedy zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje

Istnieją sytuacje, w których świadczenie z gminy nie zostanie przyznane lub zostanie wstrzymane:

• gdy osoba ma już prawo do dodatku pielęgnacyjnego z ZUS (lub innego organu rentowego) — nie można pobierać obu świadczeń jednocześnie;
• gdy osoba przebywa w placówce zapewniającej całodobowe utrzymanie (np. w domu pomocy społecznej, zakładzie opiekuńczo-leczniczym);
• gdy członek rodziny pobiera za granicą świadczenie na pokrycie wydatków związanych z opieką, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego stanowią inaczej.

Dodatek pielęgnacyjny z ZUS 2026 — ile wynosi

Dodatek pielęgnacyjny to odrębne świadczenie wypłacane przez ZUS (lub KRUS) osobom pobierającym emeryturę lub rentę. W odróżnieniu od zasiłku jest co roku waloryzowany — według tego samego wskaźnika co emerytury i renty, od 1 marca.

Od 1 marca 2026 r. dodatek pielęgnacyjny wynosi 366,68 zł miesięcznie. Dla inwalidów wojennych całkowicie niezdolnych do pracy i do samodzielnej egzystencji stawka jest wyższa i wynosi 550,02 zł. Dla porównania w okresie od marca 2025 do końca lutego 2026 dodatek wynosił 348,22 zł.

Zasiłek pielęgnacyjny a dodatek pielęgnacyjny — różnice

Choć nazwy brzmią podobnie, to dwa różne świadczenia z dwóch różnych instytucji. Najważniejsze różnice zebraliśmy w tabeli:

Najważniejsza zasada: jedna osoba nie może pobierać obu świadczeń jednocześnie. Jeśli ktoś ma prawo do dodatku pielęgnacyjnego z ZUS, nie otrzyma zasiłku pielęgnacyjnego z gminy. W praktyce emeryt lub rencista, który pobiera dodatek z ZUS, nie składa wniosku o zasiłek do gminy.

Jak złożyć wniosek o zasiłek pielęgnacyjny

Wniosek o zasiłek pielęgnacyjny składa się w urzędzie gminy lub miasta właściwym ze względu na miejsce zamieszkania. W wielu gminach realizację świadczeń rodzinnych powierzono ośrodkowi pomocy społecznej (OPS) lub centrum świadczeń — wtedy wniosek składa się tam. Można go złożyć osobiście, listownie lub elektronicznie przez portal Emp@tia lub ePUAP.

Do wniosku zwykle dołącza się:

• orzeczenie o niepełnosprawności lub o stopniu niepełnosprawności (znacznym albo umiarkowanym ze wskazaniem daty powstania niepełnosprawności);
• w przypadku dzieci — dokument potwierdzający wiek (np. skrócony odpis aktu urodzenia);
• dokument tożsamości wnioskodawcy.

Osoby, które ukończyły 75 lat i ubiegają się o zasiłek z tego tytułu, nie muszą dołączać orzeczenia o niepełnosprawności.

Dodatek pielęgnacyjny z ZUS — jak go uzyskać

W przypadku dodatku pielęgnacyjnego procedura zależy od wieku:

• Osoby 75+ — ZUS przyznaje dodatek z urzędu, bez wniosku, od miesiąca ukończenia 75. roku życia (dotyczy osób pobierających emeryturę lub rentę).
• Osoby poniżej 75 lat — muszą złożyć wniosek i przejść badanie u lekarza orzecznika ZUS, który ocenia, czy występuje niezdolność do samodzielnej egzystencji. Niezdolność ta oznacza naruszenie sprawności organizmu wymagające stałej lub długotrwałej opieki i pomocy w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych.

Terminy, decyzja i odwołanie

Gmina rozpatruje wniosek o zasiłek pielęgnacyjny w terminie do jednego miesiąca, a w sprawach szczególnie skomplikowanych — do dwóch miesięcy. Postępowanie kończy się wydaniem decyzji administracyjnej. Jeśli świadczenie zostanie przyznane, prawo do niego ustala się na czas ważności orzeczenia o niepełnosprawności (lub bezterminowo w przypadku osób 75+).

Od decyzji odmownej przysługuje odwołanie — wnosi się je w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, za pośrednictwem organu, który ją wydał, do samorządowego kolegium odwoławczego. Warto pilnować tego terminu, bo po jego upływie decyzja staje się ostateczna.