Na subkontach po zmarłych leżą w ZUS-ie miliardy złotych… i to nie jest przenośnia. Średnio po jednej osobie bliscy mogą odebrać jakieś 29 tysięcy złotych. No i najważniejsze: te pieniądze wcale nie przepadają w dniu śmierci. Da się je wypłacić — ale tylko wtedy, gdy ktoś się w ogóle po nie zgłosi.
Musimy sobie to dobrze ułożyć w głowie: środki na subkoncie w ZUS i na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym to prywatny majątek ubezpieczonego, a nie jakaś składka, która rozpływa się gdzieś w systemie. „Środki zgromadzone na subkoncie podlegają podziałowi i wypłacie po śmierci ubezpieczonego” — przypomina ZUS. Podstawą jest tu ustawa z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawa o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych.
Dziedziczenie subkonta ZUS i OFE: kto dostaje pieniądze
Uprawnione są w sumie trzy grupy. Pierwszeństwo mają osoby uposażone, czyli te wskazane imiennie przez ubezpieczonego jeszcze za życia. A jeśli zmarły nikogo nie wskazał? No to wtedy w grę wchodzą małżonek oraz spadkobiercy ustawowi.
Małżonek ma tu raczej szczególną pozycję. „Połowa środków zgromadzonych na subkoncie w okresie trwania wspólności majątkowej trafia do współmałżonka osoby zmarłej” — tak mówią przepisy o funduszach emerytalnych. I dopiero pozostała część dzielona jest między osoby uposażone, a jak ich nie ma, to wpada do masy spadkowej.
Dziedziczenie subkonta ZUS i OFE obejmuje też coś takiego jak wypłata gwarantowana. Czyli: jeżeli emeryt zmarł w ciągu trzech lat od przyznania emerytury z OFE, jego bliscy mogą odebrać różnicę między gwarantowaną kwotą a sumą świadczeń, które już zostały wypłacone.
Gdzie i jak złożyć wniosek
Tu wszystko zależy od tego, czy zmarły należał do OFE. Jeśli był członkiem funduszu, to wniosek o wypłatę składamy najpierw do OFE, a ono przekazuje informację dalej, do ZUS-u. A gdy ubezpieczony w OFE nie był albo jego środki zostały już przeniesione na subkonto w ramach tzw. suwaka bezpieczeństwa — wtedy wniosek idzie prosto do ZUS.
Do wniosku trzeba dołączyć skrócony odpis aktu zgonu i dokument tożsamości. Współmałżonek dokłada do tego odpis aktu małżeństwa. Spadkobiercy z kolei muszą okazać prawomocne postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku albo akt poświadczenia dziedziczenia, taki sporządzony u notariusza. Te zasady opisuje ZUS na stronie poświęconej subkontu.
I teraz ważna rzecz: termin na zgłoszenie się po te pieniądze nie jest ograniczony ustawowo. Roszczenie nie wygasa razem z upływem klasycznego terminu spadkowego, co w praktyce oznacza, że bliscy mogą sięgnąć po środki nawet po latach. Tę kwestię porusza zresztą też nasz tekst o świadczeniach po zmarłym.
Terminy wypłaty i podatek
Jak już złożymy komplet dokumentów, to organ ma trzy miesiące na zrobienie wypłaty. Przy środkach z OFE wypłata transferowa albo gotówkowa rozliczana jest zazwyczaj w cyklach kwartalnych… więc trzeba się mniej więcej uzbroić w cierpliwość.
No i od kwoty wypłacanej w gotówce pobierany jest podatek. „Od wypłat środków zgromadzonych na subkoncie pobiera się zryczałtowany podatek dochodowy w wysokości 19 proc.” — tak wynika z obowiązujących przepisów. Czyli świadczenie trafia do uprawnionego już pomniejszone o tę daninę. Wniosek o wypłatę możesz złożyć w każdej placówce ZUS, a także przez Platformę Usług Elektronicznych.
Najczęstsze pytania
Czy środki z subkonta ZUS po zmarłym są dziedziczone?
Tak, środki na subkoncie w ZUS oraz na rachunku w OFE to prywatny majątek ubezpieczonego i podlegają wypłacie po jego śmierci. Nie przepadają — ale trzeba się po nie zgłosić, składając wniosek.
Komu przysługują pieniądze z subkonta ZUS po śmierci ubezpieczonego?
W pierwszej kolejności środki otrzymuje osoba uposażona wskazana przez zmarłego. Jeśli nie wskazano nikogo, pieniądze wchodzą do spadku i trafiają do spadkobierców ustawowych lub testamentowych.
Ile pieniędzy można odzyskać z subkonta ZUS po zmarłym?
Średnio po jednej osobie bliscy mogą odebrać około 29 tysięcy złotych. Konkretna kwota zależy od wysokości składek zewidencjonowanych na subkoncie oraz środków zgromadzonych w OFE.
Jak złożyć wniosek o wypłatę środków z subkonta ZUS po zmarłym?
Należy złożyć w ZUS wniosek o wypłatę środków wraz z aktem zgonu i dokumentami potwierdzającymi prawo do nich. Wniosek można złożyć osobiście w placówce, listownie lub przez Platformę Usług Elektronicznych (PUE/eZUS).
Jaki jest termin na złożenie wniosku o środki z subkonta po zmarłym?
Warto zgłosić się jak najszybciej po śmierci ubezpieczonego, jednak roszczenie o wypłatę nie przedawnia się tak jak zwykłe długi. Najpierw środki przeznaczane są na wypłatę dla małżonka z tytułu wspólności majątkowej, a pozostała część dla uposażonych.
Czy trzeba płacić podatek od dziedziczonych środków z subkonta ZUS?
Wypłata środków z subkonta ZUS i OFE jest zwolniona z podatku dochodowego i podatku od spadków. Świadczenie wypłacane jest w pełnej kwocie należnej osobie uprawnionej.