No dobra, usiądźmy na chwilę nad tym tematem, bo wielu z nas się w nim gubi. W 2026 roku mamy do czynienia z dwoma osobnymi świadczeniami — zryczałtowanym dodatkiem energetycznym i dodatkiem mieszkaniowym — ale tak naprawdę tylko jedno z nich realnie ląduje na koncie. To drugie? Dalej sobie wisi w ustawie, tylko że jego wypłata jest wstrzymana już od kilku lat.

Zacznijmy od tego, skąd te świadczenia w ogóle się biorą, czyli od podstawy prawnej. Dodatek mieszkaniowy reguluje ustawa z 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych. Z kolei zryczałtowany dodatek energetyczny opisują artykuły 5c–5e ustawy Prawo energetyczne, a wprowadziła je nowelizacja z 26 lipca 2013 r. Czyli dwie różne ustawy, dwie różne historie.

I teraz uwaga, bo tu jest haczyk, który łatwo przegapić. Te dwa świadczenia są ze sobą jakoś tam powiązane — dodatku energetycznego nie da się dostać ot tak, samodzielnie. On przysługuje wyłącznie tak zwanemu odbiorcy wrażliwemu energii elektrycznej, a tę kategorię ustawa definiuje wprost: „osoba, której przyznano dodatek mieszkaniowy, która jest stroną umowy kompleksowej lub umowy sprzedaży energii elektrycznej i zamieszkuje w miejscu dostarczania energii elektrycznej”.

No i przez to kolejność jest sztywna, nie ma zmiłuj. Najpierw musimy mieć decyzję o dodatku mieszkaniowym, a dopiero potem mamy podstawę, żeby starać się o ten energetyczny. Bez tego pierwszego świadczenia drugie po prostu nie powstaje… nie ma od czego zacząć.

Kryterium dochodowe dotyczy tego pierwszego etapu, czyli mieszkaniowego. Według limitów, które obowiązują od 9 lutego 2026 r., dochód nie może przekroczyć 3561,42 zł dla osoby samotnie gospodarującej oraz 2671,07 zł na osobę w gospodarstwie wieloosobowym. A ile w ogóle wpada z samego dodatku mieszkaniowego? To zależy — od powierzchni lokalu, od wydatków na mieszkanie i od dochodu. W praktyce wypłaty mieszczą się raczej między 250 a 400 zł miesięcznie.

Wniosek o dodatek mieszkaniowy składamy w gminie. „Dodatek mieszkaniowy przyznaje, na wniosek osoby uprawnionej, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, w drodze decyzji administracyjnej” — tak to ujmuje ustawa z 2001 roku. Urząd ma na rozpatrzenie kompletnego wniosku 30 dni, czyli mniej więcej miesiąc.

I tu właśnie zaczynają się schody z tym drugim świadczeniem. Zryczałtowany dodatek energetyczny niby istnieje, na papierze owszem, ale jego wypłatę po prostu zamrożono. Wnioski o samo to świadczenie, złożone w okresie od 4 stycznia 2022 r. do 31 grudnia 2027 r., nie są w ogóle rozpatrywane.

Kwoty, które wciąż figurują w przepisach, są sprzed tego zawieszenia — czyli takie trochę zabytkowe. Ostatnie obwieszczenie ustaliło dodatek energetyczny na 12,09 zł miesięcznie dla osoby samotnej, 16,79 zł dla gospodarstwa od dwóch do czterech osób i 20,15 zł dla pięcioosobowego i większego. Decyzje w tych sprawach też wydaje wójt, burmistrz albo prezydent miasta.

I co ważne — to zamrożenie dodatku energetycznego wcale nie odbiera nam prawa do mieszkaniowego. Gospodarstwo, które spełnia kryterium dochodowe i metrażowe, dostaje dodatek mieszkaniowy normalnie, niezależnie od tego, że ścieżka energetyczna stoi w miejscu. A w okresie zawieszenia rolę wsparcia do rachunków za prąd przejęły po prostu inne mechanizmy, m.in. dodatek osłonowy.

Więc pytanie „czy można mieć oba naraz” ma w 2026 roku odpowiedź taką trochę dwuznaczną. Formalnie świadczenia się nie wykluczają i teoretycznie mogłyby się sumować. Tyle że realnie to drugie i tak nie jest wypłacane.

A tak naprawdę to dodatek mieszkaniowy decyduje o dostępie do całej tej konstrukcji. Bez ustalonego prawa do niego senior z niską emeryturą i wysokim czynszem nie wejdzie ani w ścieżkę energetyczną, ani w część innych ulg, które są powiązane ze statusem odbiorcy wrażliwego.

Tak więc na koniec, krótko: wnioski o sam dodatek energetyczny złożone w okresie do 31 grudnia 2027 r. pozostają bez rozpatrzenia.