Umowa o dzieło podpisana w 2026 roku nie da ci ani jednego dnia do emerytury. Tak po prostu… zero. Bo ZUS nie ściąga z niej składki emerytalnej, i tyle. I to jest właśnie ta rzecz, którą tysiące osób odkrywa dopiero wtedy, kiedy siedzą nad wnioskiem o świadczenie i nagle łapią się za głowę.
A reguła wynika z ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych z 13 października 1998 r. No i umowa o dzieło, ta opisana w art. 627 Kodeksu cywilnego, w ogóle nie figuruje wśród tytułów do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych wymienionych w art. 6 tej ustawy. Czyli dzieło nie jest traktowane ani jako okres składkowy, ani jako nieskładkowy. Po prostu wisi sobie z boku.
I tu jeszcze jedno — ZUS rozdziela dwa pojęcia, które w gadce potocznej zlewają nam się w jedno: staż pracy i staż emerytalny. Ten pierwszy decyduje o urlopie czy nagrodzie jubileuszowej. A drugi — o prawie do emerytury i o tym, ile jej dostaniesz. I akurat o tym drugim rozstrzygają wyłącznie okresy, w których szła składka emerytalna.
Dlaczego umowa o dzieło a emerytura to dwie osobne sprawy
Od 1 maja 2026 r. wchodzą nowe zasady liczenia stażu pracy dla uprawnień pracowniczych. Obejmują w sumie sporo rzeczy — zlecenia, świadczenie usług, umowy agencyjne, działalność gospodarczą. No i co? Umowy o dzieło na tej liście nie ma.
ZUS zastrzega przy tym wprost, że ta zmiana emerytur nie dotyka. „Nowe regulacje nie dotyczą stażu emerytalnego, nie wpływają na prawo do emerytury i nie zmieniają sposobu obliczania jej wysokości” — wskazuje ZUS w materiale o stażowym. Czyli nawet po reformie czas przepracowany na dziele dalej zostaje poza twoim kontem emerytalnym.
Do stażu — jak precyzuje urząd — nadal nie wlicza się „umowy o dzieło, o ile nie zawarto jej w ramach stosunku pracy”. I to sformułowanie od razu nam podpowiada, gdzie szukać wyjątku.
Dwa wyjątki, w których dzieło jednak się liczy
Pierwszy dotyczy umowy o dzieło, którą zawierasz z własnym pracodawcą. Wtedy przychód z dzieła traktuje się jak przychód ze stosunku pracy i obejmuje go pełne oskładkowanie. „Umowę o dzieło zawierasz z własnym pracodawcą — wówczas podlega ona oskładkowaniu i jest uwzględniana przy ustalaniu emerytury” — informuje ZUS.
Drugi wyjątek to dzieło wykonywane na rzecz pracodawcy, z którym łączy daną osobę umowa o pracę — i tu uwaga: choćby formalnie było zawarte z innym podmiotem. Mechanizm jest dokładnie ten sam: składki idą do ZUS, a okres zasila konto emerytalne. No i poza tymi dwoma przypadkami dzieło zostaje neutralne dla świadczenia, czyli nic ci nie daje.
A sam obowiązek ewidencji? Tu akurat niczego nie zmienia. Od 1 stycznia 2021 r. zamawiający zgłasza każdą umowę o dzieło do ZUS na formularzu RUD w ciągu siedmiu dni. Tylko że to zgłoszenie umowy o dzieło służy wyłącznie celom statystycznym i kontrolnym, a nie naliczaniu składek. Więc nie ma co się łudzić.
Co to oznacza dla wysokości świadczenia
Skutek jest wymierny, bo nasza polska emerytura zależy od sumy zwaloryzowanych składek podzielonej przez dalsze trwanie życia. I teraz tak — lata na samym dziele nie powiększają tego kapitału ani o złotówkę. A ta sama praca, gdyby rozliczyć ją zleceniem z obowiązkowymi składkami emerytalnymi i rentowymi, byłaby już okresem składkowym.
Dla porównania skali — przy minimalnym wynagrodzeniu, które od 1 stycznia 2026 r. wynosi 4806 zł brutto, oraz minimalnej stawce godzinowej na zleceniu 31,40 zł brutto, ZUS odprowadza składkę emerytalną w wysokości 19,52 proc. podstawy. A z dzieła? Do systemu nie trafia nic. Czyli osoby, które liczą na minimalny staż do emerytury minimalnej, muszą ten tytuł do ubezpieczenia zdobyć gdzie indziej, o czym pisaliśmy zresztą w analizie stażu do emerytury minimalnej.
Projekt powszechnego oskładkowania umów cywilnoprawnych, w tym dzieł, przygotowało Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort wskazywał styczeń 2026 albo styczeń 2027 jako możliwą datę wejścia w życie, a dla korekt i zgłoszeń RUD sięgających ponad 30 miesięcy wstecz przewidziano rozwiązanie przejściowe ważne do końca czerwca 2026 r. Jedyny zapowiadany wyłom dotyczy umów zawieranych z uczniami i studentami do 26. roku życia… i w sumie tyle.
Najczęstsze pytania
Czy umowa o dzieło liczy się do emerytury?
Nie. Od czystej umowy o dzieło ZUS nie pobiera składki emerytalnej, więc nie daje ona ani dnia stażu, ani środków na koncie emerytalnym. Okres pracy na dzieło jest dla emerytury "niewidoczny".
Czy od umowy o dzieło odprowadza się składki ZUS?
Co do zasady nie — umowa o dzieło nie figuruje wśród tytułów do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych. Wyjątkiem jest dzieło zawarte z własnym pracodawcą lub wykonywane na jego rzecz, które oskładkowane jest jak umowa o pracę.
Czy umowa o dzieło wlicza się do stażu pracy?
Nie wlicza się ani do stażu emerytalnego, ani do ogólnego stażu pracy liczonego do uprawnień pracowniczych. ZUS nie uwzględnia tych okresów przy ustalaniu prawa do emerytury i jej wysokości.
Kiedy umowa o dzieło jest oskładkowana?
Gdy zawierasz ją z własnym pracodawcą albo wykonujesz ją na jego rzecz, mimo formalnie innego zleceniodawcy. Wtedy ZUS traktuje przychód jak ze stosunku pracy i pobiera pełne składki, w tym emerytalną.
Czy pracując na umowę o dzieło będę miał emeryturę?
Nie nabędziesz prawa do emerytury z ZUS wyłącznie na podstawie dzieła, bo nie odkładasz składek. Aby zabezpieczyć przyszłość, warto rozważyć dobrowolne ubezpieczenie emerytalne lub dodatkowe oszczędzanie.
Czy trzeba zgłaszać umowę o dzieło do ZUS w 2026?
Tak. Zamawiający ma obowiązek zgłosić każdą umowę o dzieło na formularzu RUD w ciągu 7 dni od jej zawarcia. Samo zgłoszenie ma charakter ewidencyjny i nie oznacza naliczenia składek.