Coraz więcej emerytów dorabia na umowie zlecenie — bo budżet domowy tego wymaga, a często też dlatego, że praca trzyma w formie. Pojawiają się jednak praktyczne pytania: czy od zlecenia trzeba płacić składki ZUS, czy te składki w ogóle coś dają, i czy zarobek nie spowoduje obcięcia emerytury. Odpowiedzi zależą przede wszystkim od jednej rzeczy: czy masz już powszechny wiek emerytalny (60 lat kobieta, 65 lat mężczyzna), czy jesteś na wcześniejszej emeryturze.

Poniżej tłumaczymy zasady obowiązujące w 2026 roku — kiedy limity dorabiania w ogóle Cię dotyczą, jakie składki płaci się od zlecenia emeryta i w jaki sposób te składki mogą podnieść świadczenie. To materiał o pieniądzach i prawie, więc tam, gdzie kwoty są waloryzowane, wskazujemy to wprost — konkretne progi zawsze potwierdzaj w ZUS.

Limity dorabiania dotyczą tylko części emerytów

To najważniejsze rozróżnienie w całym temacie. Jeśli osiągnąłeś powszechny wiek emerytalny (kobieta 60 lat, mężczyzna 65 lat), możesz dorabiać bez żadnych limitów — nawet bardzo wysokie zarobki nie spowodują obniżenia ani zawieszenia emerytury. ZUS wypłaci świadczenie w pełnej wysokości niezależnie od tego, ile zarobisz na zleceniu.

Limity obowiązują wyłącznie osoby, które pobierają świadczenie, ale nie ukończyły jeszcze powszechnego wieku emerytalnego — czyli głównie wcześniejszych emerytów oraz osoby na rencie. To one muszą pilnować progów opisanych niżej.

Progi 70% i 130% przeciętnego wynagrodzenia

Dla osób objętych limitami liczą się dwa progi miesięcznego przychodu, ustalane jako procent przeciętnego wynagrodzenia i zmieniane co kwartał:

• Próg niższy (70%) — przychód do tej kwoty nie wpływa na emeryturę, wypłata pozostaje pełna.
• Przedział między 70% a 130% — ZUS zmniejsza świadczenie o kwotę przekroczenia progu niższego (z ograniczeniem do tzw. maksymalnej kwoty zmniejszenia).
• Powyżej 130% — emerytura za dany miesiąc zostaje zawieszona (nie jest wypłacana).

Progi zmieniają się co kwartał (marzec, czerwiec, wrzesień, grudzień) wraz z komunikatem o przeciętnym wynagrodzeniu. Kwoty na kolejne kwartały sprawdzaj w ZUS — podane wyżej wartości dotyczą wskazanych okresów.

Jakie składki płaci się od umowy zlecenie emeryta

Emeryt zatrudniony na zleceniu, dla którego ta umowa jest jedynym tytułem do ubezpieczeń, podlega obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu oraz zdrowotnemu. Wyjątki:

• Ubezpieczenie chorobowe — jest dobrowolne, obejmuje zleceniobiorcę tylko na jego wniosek (to ono daje prawo do zasiłku chorobowego).
• Fundusz Pracy i FGŚP — za osobę, która osiągnęła odpowiedni wiek (kobieta 55 lat, mężczyzna 60 lat), składek na te fundusze się nie opłaca.

Składki nalicza i odprowadza zleceniodawca (płatnik). Oznacza to, że od zlecenia emeryta — tak jak od zlecenia każdej innej osoby — realnie trafiają środki na konto emerytalne w ZUS.

Co przy kilku umowach (zbieg tytułów)

Jeśli masz więcej niż jeden tytuł do ubezpieczeń (np. dwie umowy zlecenie albo umowę o pracę i zlecenie), stosuje się zasady tzw. zbiegu tytułów. Przy kilku zleceniach obowiązkowe składki społeczne nalicza się co do zasady od umowy najwcześniejszej, a od kolejnych dopiero wtedy, gdy podstawa z pierwszej nie osiąga w danym miesiącu poziomu minimalnego wynagrodzenia. Reguły zbiegu bywają zawiłe — w razie wątpliwości poproś płatnika o ustalenie albo dopytaj w ZUS.

Czy składki ze zlecenia zwiększają emeryturę?

Tak — i to jest dobra wiadomość. Składki emerytalne odprowadzone już po przyznaniu emerytury nie przepadają. Powiększają one stan Twojego konta w ZUS i mogą podnieść wysokość świadczenia po jego ponownym przeliczeniu. Nie dzieje się to automatycznie — trzeba złożyć wniosek.

• Wniosek o ponowne obliczenie świadczenia składa się na druku ERPO (dostępny również elektronicznie w portalu PUE/eZUS).
• O doliczenie nowych składek można występować raz w roku. Dogodnym momentem jest lipiec — już po dorocznej czerwcowej waloryzacji składek na koncie.
• Przeliczenie jest bezpieczne: ZUS może świadczenie tylko podwyższyć. Jeśli nowe wyliczenie byłoby niższe, zostajesz przy dotychczasowej, wyższej kwocie.

Skala podwyżki zależy od wysokości i długości opłacanych składek oraz Twojego wieku — im później, tym statystycznie wyższy efekt jednorazowej dopłaty do świadczenia. Konkretną kwotę wyliczy ZUS w decyzji.

Minimalna stawka i podstawa składek w 2026 roku

Przy umowach zlecenie obowiązuje minimalna stawka godzinowa, która w 2026 roku wynosi 31,40 zł brutto. Minimalne wynagrodzenie za pracę w 2026 roku to 4 806 zł brutto — ta kwota bywa istotna m.in. przy ustalaniu zbiegu tytułów. Warto też pamiętać o rocznym limicie podstawy składek emerytalnej i rentowych (tzw. trzydziestokrotność), który w 2026 roku wynosi 282 600 zł; powyżej tej rocznej podstawy składek emerytalno-rentowych się nie pobiera.

Co liczy się do limitu, a co nie

Do limitu dorabiania (dla osób nim objętych) wlicza się przychód oskładkowany — m.in. z umowy o pracę, umowy zlecenie czy działalności. Co do zasady nie wpływają na limit przychody, od których nie odprowadza się składek społecznych, np. typowa umowa o dzieło niełączona ze stosunkiem pracy u tego samego pracodawcy. Ponieważ szczegóły bywają indywidualne, status konkretnego przychodu warto potwierdzić w ZUS.

• Liczy się przychód brutto, a nie kwota „na rękę”.
• Znaczenie ma miesiąc, w którym przychód postawiono do dyspozycji.
• Emeryt objęty limitem ma obowiązek poinformować ZUS o podjęciu zarobkowania i jego wysokości.

Obowiązki informacyjne wobec ZUS

Jeśli jesteś objęty limitami (wcześniejsza emerytura, renta), zawiadom ZUS o rozpoczęciu pracy zarobkowej i o przewidywanym przychodzie. Po zakończeniu roku ZUS rozlicza faktyczny przychód — możliwa jest dopłata świadczenia albo zwrot nadpłaty, jeśli przekroczyłeś progi. Brak zgłoszenia może skutkować koniecznością oddania nienależnie pobranej części świadczenia, dlatego lepiej zgłosić zarobkowanie z wyprzedzeniem.

Podsumowanie — najważniejsze zasady

• Masz powszechny wiek emerytalny (60/65) — dorabiasz bez limitów.
• Jesteś na wcześniejszej emeryturze lub rencie — pilnuj progów 70% i 130% przeciętnego wynagrodzenia (kwoty zmieniają się co kwartał).
• Od zlecenia emeryta płaci się obowiązkowo składki emerytalną, rentowe, wypadkową i zdrowotną; chorobowa jest dobrowolna.
• Opłacone składki możesz spieniężyć przez przeliczenie na druku ERPO — świadczenie może tylko wzrosnąć.