Emerytura rolnicza to świadczenie z Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (KRUS), które przysługuje rolnikom i domownikom opłacającym składki na ubezpieczenie emerytalno-rentowe rolników. Różni się od emerytury z ZUS zarówno sposobem naliczania, jak i konstrukcją: składa się z dwóch części — składkowej i uzupełniającej. W tym poradniku tłumaczymy, jakie warunki trzeba spełnić w 2026 roku, ile wynoszą aktualne kwoty oraz jak KRUS oblicza wysokość świadczenia.

Wszystkie podane niżej kwoty obowiązują od 1 marca 2026 r. do 28 lutego 2027 r. po corocznej waloryzacji. Świadczenia rolnicze są waloryzowane tym samym wskaźnikiem co emerytury z ZUS — od 1 marca 2026 r. wyniósł on 5,3%.

Kto może otrzymać emeryturę rolniczą z KRUS

Emerytura rolnicza przysługuje osobie ubezpieczonej (rolnikowi lub domownikowi), która łącznie spełnia dwa warunki:

• osiągnęła wiek emerytalny — 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn,
• podlegała ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu rolników przez co najmniej 25 lat.

Do 25-letniego stażu zalicza się przede wszystkim okresy podlegania rolniczemu ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu. W określonych sytuacjach KRUS uwzględnia także inne okresy (np. wcześniejszego ubezpieczenia społecznego rolników), dlatego warto poprosić oddział KRUS o indywidualne wyliczenie stażu.

Z czego składa się emerytura rolnicza — część składkowa i uzupełniająca

Świadczenie rolnicze ma dwuczęściową konstrukcję. Suma obu części tworzy pełną emeryturę:

• część składkowa — zależy od długości opłacania składek; za każdy pełny rok podlegania ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu przysługuje 1% emerytury podstawowej,
• część uzupełniająca — przysługuje niezależnie od liczby opłaconych składek; jej zadaniem jest podniesienie świadczenia do godziwego poziomu.

Podstawą obu wyliczeń jest tzw. emerytura podstawowa, której kwota od 1 marca 2026 r. wynosi 1.780,64 zł.

Jak liczona jest część składkowa

Część składkową ustala się, mnożąc liczbę pełnych lat podlegania ubezpieczeniu przez 1% emerytury podstawowej. Im dłuższy staż w KRUS, tym wyższa ta część.

To są wyłącznie wartości przykładowe, obrazujące mechanizm. Twoja faktyczna część składkowa zależy od dokładnej, ustalonej przez KRUS liczby pełnych lat.

Jak liczona jest część uzupełniająca

Część uzupełniająca jest powiązana z długością stażu w odwrotny sposób niż część składkowa — im dłużej opłacano składki, tym jest ona niższa (bo wyższa jest część składkowa). Zasady są następujące:

• wynosi 95% emerytury podstawowej, jeżeli liczba lat przyjęta do części składkowej jest mniejsza niż 20,
• za każdy pełny rok powyżej 20 lat obniża się ją o 0,5% emerytury podstawowej,
• nie może być jednak niższa niż 85% emerytury podstawowej.

Przykład z materiałów KRUS: przy 47 latach przyjętych do części składkowej część uzupełniającą (95%) zmniejsza się o 13,5% emerytury podstawowej /(47 − 20) × 0,5%/, ale i tak nie spadnie poniżej progu 85%.

Ile wynosi emerytura rolnicza w 2026 roku

Pełna emerytura to suma obu części. Według danych KRUS świadczenie osoby, która opłacała składki przez 25 lat, od 1 marca 2026 r. wynosi 2.101,16 zł brutto. Dłuższy staż oznacza wyższą część składkową, a tym samym wyższe świadczenie.

Gwarancja najniższej emerytury

Emerytura rolnicza nie może być niższa od najniższej emerytury, wspólnej dla systemu KRUS i ZUS. Od 1 marca 2026 r. wynosi ona 1.978,49 zł brutto. Jeżeli z wyliczenia części składkowej i uzupełniającej wyszłaby kwota niższa, KRUS podnosi świadczenie do tego gwarantowanego poziomu.

Waloryzacja świadczeń rolniczych w 2026 roku

Emerytury i renty rolnicze są waloryzowane co roku od 1 marca. W 2026 r. wskaźnik waloryzacji wyniósł 5,3%. Według KRUS przeciętne świadczenie wzrosło dzięki temu o ok. 105,76 zł brutto w porównaniu z okresem sprzed waloryzacji. Konkretna podwyżka zależy od indywidualnej wysokości emerytury.

Czy trzeba przekazać gospodarstwo, aby pobierać świadczenie

To istotna zmiana, o której wielu rolników nie wie. Od 15 czerwca 2022 r. emerytura rolnicza jest wypłacana w pełnej wysokości — także część uzupełniająca — mimo dalszego prowadzenia działalności rolniczej. Oznacza to, że co do zasady nie trzeba zbywać ani wydzierżawiać gospodarstwa, by otrzymać całe świadczenie. Inne zasady mogą jednak dotyczyć rent rolniczych, dlatego w razie wątpliwości najlepiej potwierdzić swoją sytuację bezpośrednio w oddziale KRUS.

Gdzie i jak złożyć wniosek

Wniosek o emeryturę rolniczą składa się w oddziale regionalnym lub placówce terenowej KRUS właściwej ze względu na miejsce zamieszkania. Można to zrobić osobiście, listownie lub elektronicznie. Warto zrobić to z wyprzedzeniem i poprosić o ustalenie stażu, aby uniknąć opóźnień w wypłacie. Ostateczna wysokość świadczenia jest zawsze ustalana indywidualnie przez KRUS na podstawie udokumentowanych okresów ubezpieczenia.