Emerytura z dwóch krajów? No właśnie — sporo z nas pracuje kawałek życia w Polsce, a kawałek gdzieś za granicą i potem głowi się, co z tymi składkami. I tu mam dobrą wiadomość: nic nie przepada. Jeśli odprowadzałeś składki w Polsce i w innym państwie objętym unijną koordynacją, to ZUS po prostu zliczy te wszystkie okresy razem, kiedy będzie ustalał, czy należy ci się świadczenie. Resort rodziny potwierdza zresztą, że okresy z zagranicy liczą się do polskiego stażu nawet wtedy, gdy w tym drugim kraju pracowałeś naprawdę krótko. „ZUS zsumuje te okresy, które wypracowałeś za granicą – nawet jeżeli pracowałeś za granicą za krótko, by mieć prawo do emerytury” — czytamy w materiale Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.

A skąd to w ogóle się bierze? No i tutaj wchodzą przepisy — a mianowicie: rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady nr 883/2004 o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego oraz rozporządzenie wykonawcze nr 987/2009. To właśnie one przesądzają, że praca w kilku państwach nie idzie do kosza. I ta koordynacja obejmuje dziś naprawdę sporą grupę krajów. „Zasady koordynacji realizujemy z 31 państwami równocześnie” — podaje resort, wskazując na państwa Unii, EOG, Szwajcarię i Wielką Brytanię.

Jak ZUS łączy okresy z różnych państw

Cały ten mechanizm stoi na dwóch zasadach: agregacji i proporcjonalności. Brzmi sztywno, ale w sumie chodzi o coś prostego. Najpierw każdy kraj sumuje wszystkie okresy ubezpieczenia w państwach koordynacji i wylicza tzw. kwotę teoretyczną — czyli emeryturę, jaką dana osoba dostałaby, gdyby cały swój staż przepracowała akurat u niego. A potem tę kwotę przelicza w stosunku do lat, które realnie przepracowałeś właśnie tam.

„Każde państwo wypłaca emeryturę proporcjonalnie do okresów ubezpieczenia przebytych na jego terytorium” — wskazuje resort rodziny. Podstawą wyliczenia jest tu art. 52 ust. 1 lit. b rozporządzenia nr 883/2004. W praktyce znaczy to mniej więcej tyle, że dostajesz dwie odrębne decyzje i dwa świadczenia: część z ZUS i część z instytucji zagranicznej. I każdą taką decyzję senior dostaje na ujednoliconym formularzu P1.

Gdzie złożyć wniosek o emeryturę unijną

Tutaj obowiązuje fajna rzecz, czyli zasada jednego okienka. Jak mieszkasz w Polsce, to nie biegasz z osobnymi wnioskami po każdym państwie, w którym kiedyś pracowałeś — wystarczy jeden, w twoim macierzystym oddziale ZUS. „Wniosek o przyznanie emerytury lub renty składasz tam, gdzie mieszkasz (jeśli w Polsce – w twoim oddziale ZUS)” — informuje gov.pl.

I od tego momentu polski zakład robi się taką instytucją łącznikową. To ZUS przekazuje dokumentację do zagranicznych instytucji, zbiera od nich potwierdzenia okresów i ogarnia całą procedurę. Senior raczej nie musi sam kontaktować się z urzędami w innych krajach.

Druk, który obowiązuje w 2026 roku, to wniosek ZUS Rp-1E o emeryturę — jego wersję zaktualizowano 10 stycznia 2026 roku. Do niego dokładasz dokumenty potwierdzające zatrudnienie za granicą… a resort jeszcze raz przypomina, że „praca w każdym z państw objętych koordynacją liczy się do stażu potrzebnego do uzyskania emerytury lub renty”.

No i wypłata podąża za tobą, bez względu na to, gdzie mieszkasz. ZUS przelewa polską część emerytury także tym, którzy po latach pracy wrócili z zagranicy albo osiedlili się gdzieś indziej w Unii. Podobne reguły działają zresztą przy łączeniu okresów do renty z tytułu niezdolności do pracy, gdzie tak samo działa zasada sumowania składek.

Wniosek razem z dokumentami przyjmuje ten oddział ZUS, który jest właściwy dla twojego miejsca zamieszkania, a jak korzystasz z PUE/eZUS, to w wielu przypadkach złożysz go po prostu elektronicznie.