Wyobraź sobie, że siedzisz u lekarza i słyszysz, że „coś trzeba sprawdzić, i to szybko”. No i właśnie wtedy do gry wchodzi karta DiLO 2026. W skrócie: jak ktoś ma podejrzenie nowotworu, ta karta wpuszcza go na tak zwaną szybką ścieżkę onkologiczną — czyli krótszą drogę do badań, diagnozy i leczenia, poza tą zwykłą, długą kolejką w NFZ. Narodowy Portal Onkologiczny pisze o tym całkiem wprost, karta „daje dostęp do tzw. »szybkiej ścieżki onkologicznej«, dzięki czemu wykonuje się badania i konsultacje w krótszym czasie”.

Dokument wystawia nam lekarz, i to w trzech sytuacjach. „Lekarz podstawowej opieki zdrowotnej, jeśli podejrzewa nowotwór”, „lekarz specjalista (np. chirurg, onkolog, neurolog, ginekolog), gdy zauważy objawy sugerujące nowotwór” oraz „szpital, jeśli w trakcie hospitalizacji wykryto nowotwór” — tak to wylicza portal gov.pl prowadzony przez Ministerstwo Zdrowia.

A jak to wygląda w praktyce? No to najwięcej kart wychodzi akurat z poradni specjalistycznych. Dane przytaczane za świadczeniodawcami pokazują mniej więcej tak: w ambulatoryjnej opiece specjalistycznej powstaje około 47 proc. kart, w podstawowej opiece zdrowotnej blisko 35 proc., a w szpitalach te pozostałe 18 proc.

Karta DiLO 2026 – jakie są maksymalne terminy

Cała ta ścieżka jest spięta dość sztywnymi terminami, i to nie są takie luźne „kiedyś tam”. Diagnostyka wstępna ma trwać maksymalnie 28 dni, a ta pogłębiona — czyli ta, która ustala typ i stopień zaawansowania guza — kolejne 21 dni. NFZ podaje przy tym jeden taki nadrzędny limit, nad wszystkim. „Od momentu wpisania Ciebie na listę oczekujących do postawienia diagnozy nie powinno minąć więcej niż 7 tygodni” — czytamy na Narodowym Portalu Onkologicznym.

No i potem, jak już się chorobę potwierdzi, to pacjenta kieruje się na konsylium … czyli na zespół lekarzy różnych specjalności, którzy razem ustalają indywidualny plan leczenia. I tu wchodzi ostatni próg czasowy: „Od dnia zgłoszenia się do szpitala do rozpoczęcia leczenia nie powinno upłynąć więcej niż 2 tygodnie”.

Jak dostać kartę i co się zmienia od 2026 roku

I tu ważna rzecz — sami nie składamy żadnego osobnego wniosku. Kartę zakłada nam lekarz, w trakcie wizyty, kiedy uzna, że są przesłanki do pilnej diagnostyki onkologicznej. Taka karta jest przypisana do konkretnej osoby i przechodzi razem z nią, między poradnią, pracownią diagnostyczną a szpitalem.

Rok 2026 to w sumie taki okres przejściowy, gdzieś między wersją papierową a elektroniczną. System do wystawiania kart cyfrowo, czyli e-DiLO, ma być technologicznie gotowy w pierwszym kwartale 2026 roku, choć żeby to wszystko ruszyło na pełnej, potrzebna jest jeszcze nowelizacja ustawy o Krajowej Sieci Onkologicznej. Resort zdrowia zakłada, że ten okres przejściowy potrwa raczej do 31 grudnia 2026 roku, a od stycznia 2027 roku ma już obowiązywać wyłącznie karta elektroniczna.

Jedno trzeba sobie jasno powiedzieć: karta nie zwalnia nas z posiadania ubezpieczenia zdrowotnego, ani nie daje prawa do leczenia poza systemem NFZ. Ona działa wewnątrz publicznej ochrony zdrowia i po prostu wyłącza pacjenta z tych ogólnych limitów oczekiwania na świadczenia onkologiczne. Świadczenia w ramach szybkiej terapii onkologicznej rozlicza Narodowy Fundusz Zdrowia bez limitu — co w praktyce oznacza tyle, że placówka nie może nam odmówić przyjęcia z kartą, zasłaniając się wyczerpanym kontraktem.