Rodzice, którzy nie mają prawa do zasiłku macierzyńskiego, w 2026 roku wciąż mogą coś dostać — i to całkiem konkretnie. Mowa o świadczeniu rodzicielskim, czyli tzw. kosiniakowym, które wynosi 1000 zł miesięcznie. Wypłaca się je przez jakiś czas, mniej więcej od 52 do 71 tygodni, a całość reguluje ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. I co ważne — „Kwota netto, gdyż świadczenie rodzicielskie nie podlega opodatkowaniu, ani innym obciążeniom”, tak podają urzędy, które się tym zajmują. Czyli to, co dostajesz, jest twoje w całości.

No i właśnie do kogo to trafia? Przede wszystkim do tych, którzy po urodzeniu dziecka nie nabywają prawa do zasiłku macierzyńskiego ani uposażenia macierzyńskiego. W praktyce sięgają po nie studenci, uczniowie, osoby bezrobotne, no i osoby pracujące na umowach cywilnoprawnych — o ile z tych umów nie odprowadzano składek, które dawałyby prawo do macierzyńskiego. Czyli raczej spora grupa ludzi, którzy normalnie zostaliby z niczym.

Świadczenie rodzicielskie 2026 — komu przysługuje i bez jakiego limitu

Tu zaczynamy od tego, kto w ogóle może je dostać. Prawo do wypłaty ma matka dziecka, a w wyjątkowych sytuacjach ojciec, opiekun faktyczny oraz rodzina zastępcza o charakterze niezawodowym. I teraz rzecz, która wielu zaskakuje — świadczenie w ogóle nie zależy od tego, ile rodzina zarabia. „Przy ustalaniu prawa do świadczenia rodzicielskiego nie obowiązuje żaden limit dochodów”, tak mówią przepisy o świadczeniach rodzinnych. Czyli nieważne, czy masz dużo, czy mało … liczy się sama sytuacja.

Jest jednak jeden haczyk. Kosiniakowego nie da się tak po prostu zsumować z innym wsparciem z tego samego tytułu. „Nie może łączyć świadczenia rodzicielskiego z innymi świadczeniami” — i to wynika wprost z ustawy. Dlatego ktoś, kto akurat pobiera zasiłek macierzyński, tych 1000 zł równolegle już nie dostanie. Jedno albo drugie.

A jak długo się to pobiera? No i tutaj wszystko zależy od tego, ile dzieci urodziło się przy jednym porodzie. Przy jednym dziecku mamy 52 tygodnie, przy bliźniętach robi się z tego 65 tygodni, a im więcej dzieci, tym dłużej.

Jak i gdzie złożyć wniosek

Teraz konkrety, czyli gdzie z tym iść. Wniosek przyjmuje urząd gminy, urząd miasta albo ośrodek pomocy społecznej — ten właściwy dla twojego miejsca zamieszkania. Możesz go złożyć papierowo albo elektronicznie, czyli przez portal Emp@tia, ePUAP lub bankowość internetową. I tu uwaga: to inna ścieżka niż przy zasiłku z ZUS, bo kosiniakowe nie jest świadczeniem ubezpieczeniowym, tylko rodzinnym. Łatwo to pomylić.

No i najważniejsze — termin. Dokumenty trzeba złożyć w ciągu „3 miesiące od dnia urodzenia dziecka”, a przy przysposobieniu — od objęcia dziecka opieką. Jak zmieścisz się w tym oknie, to dostaniesz wypłatę z wyrównaniem za cały okres od porodu. Czyli nic ci nie przepada.

A jak się spóźnisz? Spokojnie, pieniędzy ci to nie odbierze, ale je trochę uszczupli. Po upływie tych trzech miesięcy prawo do świadczenia ustala się dopiero od miesiąca, w którym wniosek wpłynął do organu — i już bez wyrównania za wcześniejsze tygodnie. A przy stawce 1000 zł każdy miesiąc zwłoki to realna strata dla domowego budżetu, podobnie zresztą jak przy innych świadczeniach dla rodzin. Lepiej więc nie odkładać tego na potem.

Jakbyś chciał dokopać się do szczegółów, to zasady postępowania określa rozporządzenie Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 6 lipca 2023 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczeń rodzinnych. A sam wzór wniosku o świadczenie rodzicielskie znajdziesz na stronie Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej oraz w każdym urzędzie, który to świadczenie wypłaca.