Od czego zacząć… no właśnie, wyobraź sobie, że ciotka przelewa ci kasę na konto, ty siedzisz nad sesją i totalnie zapominasz o jakimś papierku do urzędu. Brzmi znajomo? No i właśnie dla takich sytuacji coś się zmieniło. Od 7 stycznia 2026 roku najbliższa rodzina może odzyskać zwolnienie z podatku od darowizny nawet wtedy, kiedy przekroczy ten sześciomiesięczny termin na zgłoszenie SD-Z2. Wprowadziła to ustawa z 21 listopada 2025 roku o zmianie ustawy o podatku od spadków i darowizn, która dorzuciła do przepisów art. 4c. A mówi on, czyli dosłownie, że „terminy określone w art. 4a ust. 1 pkt 1 lub ust. 2 oraz w art. 4b ust. 1 pkt 1 przywraca się na wniosek podatnika, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy”.

No i teraz tak — ten wniosek o przywrócenie terminu musimy złożyć w ciągu siedmiu dni od dnia, kiedy ustała przyczyna uchybienia, a do tego dosłać te zaległe zgłoszenie SD-Z2. Przepis łapie nabycia, które nastąpiły od 7 stycznia 2026 roku, no i też te, w których sześciomiesięczny termin nie zdążył upłynąć przed tą datą. Wcześniej było raczej bezlitośnie… spóźnione zgłoszenie i już, traciłeś zwolnienie w całości, a darowizna była opodatkowana na zasadach ogólnych.

Kiedy umowa darowizny wymaga notariusza

No więc nie, nie przy każdej darowiźnie musimy biec do notariusza. To zależy od tego, co właściwie dajemy. Jak w grę wchodzi nieruchomość, to akt notarialny jest obowiązkowy — wynika to z art. 158 Kodeksu cywilnego, według którego umowa zobowiązująca do przeniesienia własności nieruchomości powinna być zawarta w formie aktu notarialnego pod rygorem nieważności. Czyli bez notariusza taka umowa jest po prostu nieważna.

A darowizna pieniędzy? Tu w sumie notariusz nie jest potrzebny, ale… musimy to jakoś udokumentować. Ustawa o podatku od spadków i darowizn wymaga przy środkach pieniężnych, żeby obdarowany „udokumentował ich otrzymanie dowodem przekazania na rachunek płatniczy nabywcy”. No i gotówka wsunięta do ręki tego warunku nie spełnia, więc w praktyce przelew albo przekaz pocztowy są konieczne, jeśli chcemy zachować zwolnienie.

Umowa darowizny 2026 a zgłoszenie SD-Z2

Jak darowizna idzie przez notariusza, to obowiązek samodzielnego zgłoszenia nam odpada. Ustawa wyłącza obowiązek złożenia SD-Z2, jeżeli nabycie następuje na podstawie umowy zawartej w formie aktu notarialnego — wtedy to notariusz jako płatnik załatwia całą sprawę za nas. W pozostałych przypadkach obdarowany z najbliższej rodziny ma sześć miesięcy na zgłoszenie nabycia naczelnikowi urzędu skarbowego.

Ten termin liczymy od dnia powstania obowiązku podatkowego, czyli zwykle od momentu, kiedy pieniądze wpłyną na konto. I co ważne — zwolnienie z art. 4a obejmuje małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę, bez górnego limitu kwoty. Druk SD-Z2 znajdziesz na portalu podatkowym albo po prostu w urzędzie skarbowym.

Kwoty wolne i grupy podatkowe

Dla osób spoza tej zerowej grupy wciąż obowiązują kwoty wolne, ustalone według grupy podatkowej. Wynoszą one mniej więcej tak: 36 120 zł dla I grupy, 27 090 zł dla II grupy oraz 5 733 zł dla III grupy. Dopiero ta nadwyżka ponad progi podlega opodatkowaniu, no i limit liczymy od jednego darczyńcy w okresie pięciu lat.

Nowelizację z 21 listopada 2025 roku opublikowano w Dzienniku Ustaw, a tekst jednolity ustawy oznaczono jako Dz.U. 2026 poz. 478. Zmianę odnotował też serwis prawo.pl, wskazując, że przywrócenie terminu obejmie również zgłoszenie nabycia przedsiębiorstwa na formularzu SD-ZP. A sam wniosek o przywrócenie terminu rozpatruje naczelnik urzędu skarbowego właściwy dla obdarowanego.