ZACZNIJMY od czegoś, co pewnie zna każdy z nas, kto choć raz miał do czynienia z ZUS-em — papierologia potrafi dać w kość. No i akurat tutaj wracamy do tematu, bo 13 stycznia 2026 roku ZUS odświeżył formularz ERPO, czyli ten wniosek o ponowne obliczenie świadczenia emerytalno-rentowego. I to właśnie na tym druku emeryt domaga się dziś przeliczenia swojej emerytury. Nowy wzór trzeba wypełnić elektronicznie — w Adobe Readerze albo Adobe Acrobacie — a dopiero potem go wydrukować. „Przeglądarki internetowe nie zapewniają poprawnej walidacji formularza” — wskazuje ZUS w opisie dokumentu. Czyli w skrócie: nie kombinuj z przeglądarką, bo się nie uda.

Wniosek o przeliczenie emerytury w 2026 roku możemy złożyć w sumie w dowolnym momencie, a powodów jest naprawdę sporo. Najczęściej chodzi o doliczenie okresów pracy po przejściu na emeryturę — tych, za które emeryt dalej odprowadzał składki. „Jeśli po przyznaniu emerytury osoba dalej pracowała i opłacała składki na ubezpieczenie społeczne, okresy te można doliczyć do stażu” — informuje ZUS w materiałach dla świadczeniobiorców.

Druga ścieżka… to już zarobki sprzed reformy. No i tu jest tak: emeryt, który odnajdzie oryginalne dokumenty potwierdzające faktyczne wynagrodzenie, może żądać, żeby uwzględniono te rzeczywiste kwoty zamiast minimalnych, które przyjęto pierwotnie do wyliczenia. Wchodzi tu też kapitał początkowy — dokumenty z okresu sprzed 1999 roku pozwalają złożyć osobny wniosek EKP o jego ponowne ustalenie.

Przy przeliczeniu emerytury w 2026 roku decydują tak naprawdę dwie wartości. Pierwsza to kwota bazowa. „Podstawa wymiaru i wysokość świadczenia zostaną obliczone przy zastosowaniu kwoty bazowej obowiązującej w dniu zgłoszenia wniosku o ponowne obliczenie” — podaje ZUS. A druga to średnie dalsze trwanie życia, czyli składki zapisane na koncie po rozpoczęciu pobierania emerytury dzieli się przez tablice GUS aktualne w dniu złożenia wniosku. Brzmi sucho, wiem, ale to akurat te dwie rzeczy, które robią największą różnicę.

I tu uwaga, bo skutek bywa odwrotny od tego, czego się spodziewamy — no ale jest zabezpieczenie. „Jeśli nowa kwota okaże się niższa od dotychczasowej, ZUS nadal będzie wypłacał emeryturę w dotychczasowej wysokości” — zapewnia organ rentowy. Czyli samo złożenie ERPO raczej nie grozi nam obniżką świadczenia, choć z drugiej strony nie każde przeliczenie kończy się podwyżką.

Praktyka pokazuje, gdzie ten wniosek realnie się opłaca. Przy świadczeniu z tak zwanego starego portfela ponowne ustalenie podstawy z nowszą kwotą bazową potrafi podnieść emeryturę o kilkanaście procent — i to już jest konkret. Z kolei przy emeryturach po 2009 roku, liczonych według nowych zasad, efekt zależy głównie od wysokości doliczanych składek i wieku w dniu złożenia ERPO. No i w dużym skrócie: im dłużej emeryt zwlekał z wnioskiem mimo dalszej pracy, tym większy kapitał czeka na podział.

ZUS zaznacza, że formularz ERPO da się złożyć także przez internet — na profilu na Platformie Usług Elektronicznych, bez wizyty w placówce. Na rozpatrzenie sprawy organ ma maksymalnie 60 dni od dnia złożenia kompletu dokumentów. Do wniosku trzeba dołączyć dowody, które potwierdzają to, na co emeryt się powołuje — świadectwa pracy, zaświadczenia o zarobkach na druku Rp-7 albo legitymację ubezpieczeniową. Mniej więcej tyle, ile macie pod ręką z dawnych lat.

Branżowe serwisy odnotowują, że ta styczniowa aktualizacja druku to głównie zmiana techniczna, a zasady przeliczenia zostają takie same jak w 2025 roku. I jeszcze jedno, na koniec: stary wzór złożony przed 13 stycznia ZUS rozpatrzy bez konieczności ponownego składania — czyli nie musisz nic robić od nowa. Aktualny formularz znajdziesz na stronie ZUS oraz w każdej placówce.