Zastanawialiście się kiedyś, ile trzeba wyłożyć z własnej kieszeni, żeby w ogóle móc pójść do lekarza na NFZ, jak się nie ma etatu? No więc akurat teraz, od 1 kwietnia do 30 czerwca 2026 roku, składka na dobrowolne ubezpieczenie zdrowotne w NFZ to 835,04 zł miesięcznie. Tak to ujmuje sam NFZ: „Składka na dobrowolne ubezpieczenie zdrowotne za kwiecień, maj i czerwiec 2026 r. naliczana od wysokości przeciętnego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw, włącznie z wypłatami z zysku i stanowiąca 9% podstawy wynosi miesięcznie 835,04 zł” — pisze oddział NFZ w Katowicach w swoim kwartalnym komunikacie. I to jest kwota dla kogoś, kto sam sobie opłaca dostęp do publicznej ochrony zdrowia, bo nie łapie się na ubezpieczenie z żadnego innego tytułu.
Czyli mówiąc po ludzku: dobrowolne ubezpieczenie zdrowotne w NFZ to taka umowa, którą zawierasz indywidualnie, jak już wypadniesz z systemu. Dotyczy więc tych bez etatu, bez działalności, bez statusu bezrobotnego i bez prawa do świadczeń jako członek rodziny. Cena nie jest stała… zmienia się co kwartał, razem z przeciętnym wynagrodzeniem.
Cena składki to 9 procent przeciętnego wynagrodzenia i rośnie co kwartał
Te 835,04 zł za miesiąc drugiego kwartału 2026 roku to nie jest kwota wzięta z sufitu. NFZ liczy ją od podstawy wymiaru, a tą podstawą jest przeciętne miesięczne wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw razem z wypłatami z zysku. Za pierwszy kwartał 2026 roku ta podstawa wyniosła 9278,19 zł, i jak weźmiemy dziewięć procent z tej kwoty, to wychodzi właśnie 835,04 zł.
Wcześniej, czyli w okresie od stycznia do marca 2026 roku, było trochę taniej — składka wynosiła 830,58 zł miesięcznie. Różnica między kwartałami to raptem kilka złotych, ale kierunek jest w sumie jeden. Im wyższe pensje w gospodarce, tym wyższa cena dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego w NFZ.
Podstawą wymiaru jest kwota deklarowanego miesięcznego dochodu, no ale nie może być niższa od przeciętnego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw. I to daje nam konkretną granicę. Zadeklarować więcej możesz, niżej zejść się po prostu nie da.
Dlatego przy podstawie równej minimum, czyli tych 9278,19 zł, dziewięcioprocentowa składka wynosi 835,04 zł, a przez trzy miesiące drugiego kwartału zbiera się z tego 2505,12 zł. A w skali roku, przy mniej więcej takim poziomie stawki, wydatek przekracza dziesięć tysięcy złotych. To koszt, który ubezpieczony pokrywa w całości sam, z własnej kieszeni.
Składkę opłaca się do 15. dnia następnego miesiąca, zgłoszenie idzie na druku ZUS ZZA
Termin płatności jest sztywny, tu nie ma zmiłuj. Składkę na dobrowolne ubezpieczenie zdrowotne opłacasz do 15. dnia następnego miesiąca za miesiąc poprzedni. I spóźnienie ma konsekwencje, bo nieopłacenie składki w terminie zrywa ciągłość ubezpieczenia.
Sama procedura zaczyna się w oddziale wojewódzkim NFZ, tym właściwym dla twojego miejsca zamieszkania. Musisz skompletować dowód osobisty, wypełniony wniosek w dwóch egzemplarzach oraz druk ZUS ZZA. Dokumenty składasz osobiście, pocztą albo przez ePUAP — jak ci wygodniej.
A po podpisaniu umowy z NFZ zostaje jeszcze formalność w ZUS. Masz 7 dni na złożenie wypełnionego druku ZUS ZZA, czyli zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego, z kodem tytułu ubezpieczenia 24 10 XX. I od tego momentu obowiązek comiesięcznej wpłaty siedzi już po twojej stronie.
Co istotne, ta umowa daje też prawo zgłoszenia członków rodziny, i to bez dodatkowej opłaty. Możesz objąć ubezpieczeniem „dziecko własne, dziecko małżonka, dziecko przysposobione” oraz małżonka. Dzieci zgłaszamy do ukończenia 18 lat, a jeśli się uczą, to do ukończenia 26 lat.
Przerwa w ubezpieczeniu kosztuje od 1855,64 zł, a po dekadzie nawet ponad 18 tysięcy
No i tu zaczyna się ta część, którą lepiej sobie policzyć przed wizytą w oddziale. Jeśli między utratą poprzedniego ubezpieczenia a podpisaniem nowej umowy minęły co najmniej trzy miesiące, to NFZ nalicza opłatę dodatkową. Im dłuższa przerwa, tym wyższa stawka, liczona jako procent przeciętnego wynagrodzenia.
Opłatę dodatkową wnosi się raczej jednorazowo, choć przy dłuższych przerwach NFZ dopuszcza rozłożenie jej na raty. Stawki dla 2026 roku, naliczane od podstawy 9278,19 zł, wyglądają tak — a mianowicie:
| Długość przerwy w ubezpieczeniu | Opłata dodatkowa | Procent podstawy | Raty |
|---|---|---|---|
| 3 miesiące – 1 rok | 1 855,64 zł | 20% | jednorazowo |
| ponad 1 rok – 2 lata | 4 639,10 zł | 50% | do 3 rat |
| ponad 2 lata – 5 lat | 9 278,19 zł | 100% | do 6 rat |
| ponad 5 lat – 10 lat | 13 917,29 zł | 150% | do 9 rat |
| powyżej 10 lat | 18 556,38 zł | 200% | do 12 rat |
Część osób jest z tej opłaty zwolniona. Jak podaje NFZ, „opłaty dodatkowej nie ponoszą: wolontariusz, cudzoziemiec będący studentem spoza UE, członek zakonu, osoba odbywająca staż adaptacyjny” oraz inni wymienieni w katalogu wyjątków. No a dla pozostałych ta przerwa to po prostu realny koszt wejścia.
Dobrowolne ubezpieczenie zdrowotne w NFZ — cena dotyczy konkretnych grup poza systemem
Po taką umowę sięgają ci, których z systemu nikt nie ubezpiecza. Najczęściej są to osoby pracujące za granicą i wracające do Polski, ludzie na umowach o dzieło, prowadzący działalność nierejestrową albo tacy w sumie między jednym a drugim etatem. Wspólny mianownik jest jeden, akurat ten sam dla wszystkich. Nie mają tytułu do ubezpieczenia obowiązkowego.
Umowa nie ma charakteru terminowego, więc obowiązuje aż do momentu, kiedy ją wypowiesz albo sama wygaśnie. Wygasa między innymi wtedy, gdy ubezpieczony nabędzie inny tytuł, no na przykład podpisze umowę o pracę. Wygasa też, jak zalegasz ze składkami, bo „nieopłacenie składki w terminie powoduje wygaśnięcie umowy”.
Z perspektywy domowego budżetu to jedyna legalna droga do publicznej opieki dla kogoś, kto jest poza systemem. Prywatna polisa bywa tańsza, owszem, ale daje dostęp do innej, węższej sieci świadczeń. A dobrowolne ubezpieczenie zdrowotne w NFZ otwiera za to pełen koszyk świadczeń gwarantowanych, dokładnie ten sam, z którego korzysta pracownik na etacie.
Warto jeszcze pamiętać, że ta umowa działa wstecz, ale tylko w jednym aspekcie. Prawo do świadczeń przysługuje ci od dnia określonego w umowie, a nie od dnia pierwszej wpłaty. Zgłoszenie i opłacenie składki muszą jednak iść w parze, bo zaległość zrywa ochronę z dnia na dzień.
Stawka zmienia się cztery razy w roku, więc warto sprawdzać aktualny komunikat
Cena dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego w NFZ nie jest ustalana raz na rok, i tu się ludzie czasem łapią. NFZ publikuje nowy komunikat co kwartał, bo za każdym razem bierze pod uwagę najświeższe przeciętne wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw. W 2026 roku stawki przeskakują z 830,58 zł na 835,04 zł już między pierwszym a drugim kwartałem.
No i trzeba pamiętać, że deklarowana podstawa wpływa na wszystko po kolei. Wyższa podstawa to wyższa składka miesięczna, ale jednocześnie też wyższa opłata dodatkowa za ewentualną przerwę. Dlatego większość ubezpieczonych deklaruje raczej kwotę minimalną, równą przeciętnemu wynagrodzeniu.
Najbliższa zmiana stawki przypada na początek trzeciego kwartału, czyli wtedy, gdy NFZ ogłosi składkę za okres od lipca do września 2026 roku. Do tego czasu obowiązuje 835,04 zł miesięcznie, płatne do 15. dnia kolejnego miesiąca. A druk ZUS ZZA z kodem tytułu ubezpieczenia 24 10 XX trafia do ZUS w ciągu 7 dni od podpisania umowy z oddziałem wojewódzkim NFZ.
Najczęstsze pytania
Ile wynosi składka na dobrowolne ubezpieczenie zdrowotne NFZ w 2026 roku?
W II kwartale 2026 r. (kwiecień–czerwiec) składka wynosi 835,04 zł miesięcznie. W I kwartale 2026 r. (styczeń–marzec) wynosiła 830,58 zł. Kwota zmienia się co kwartał i stanowi 9% przeciętnego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw.
Kto może zawrzeć dobrowolne ubezpieczenie zdrowotne w NFZ?
Mogą je zawrzeć osoby, które nie podlegają obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z żadnego tytułu — np. nie mają umowy o pracę, nie prowadzą działalności, nie są zarejestrowane jako bezrobotne i nie są uprawnione do ubezpieczenia jako członek rodziny. Dotyczy to m.in. osób wracających z pracy za granicą, pracujących wyłącznie na umowach o dzieło czy prowadzących działalność nierejestrową.
Jak ubezpieczyć się dobrowolnie w NFZ — krok po kroku?
Należy zgłosić się do właściwego oddziału wojewódzkiego NFZ z dowodem osobistym, wnioskiem w dwóch egzemplarzach i drukiem ZUS ZZA — osobiście, pocztą lub przez ePUAP. Po podpisaniu umowy z NFZ masz 7 dni na złożenie druku ZUS ZZA w ZUS z kodem tytułu ubezpieczenia 24 10 XX. Od tej chwili co miesiąc samodzielnie opłacasz składkę.
Ile kosztuje przerwa w ubezpieczeniu zdrowotnym NFZ?
Jeśli od utraty poprzedniego ubezpieczenia minęły co najmniej 3 miesiące, NFZ naliczy opłatę dodatkową. Przy przerwie do roku to 1855,64 zł, przy przerwie 1–2 lata — 4639,10 zł, przy 2–5 latach — 9278,19 zł, przy 5–10 latach — 13 917,29 zł, a powyżej 10 lat — 18 556,38 zł. Kwoty te wyliczono od podstawy 9278,19 zł obowiązującej w 2026 r.
Czy można zgłosić rodzinę do dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego NFZ?
Tak, umowa z NFZ daje prawo do objęcia ubezpieczeniem członków rodziny bez dodatkowej opłaty. Można zgłosić małżonka oraz dzieci własne, przysposobione i dzieci małżonka — do 18. roku życia, a jeśli się uczą, do ukończenia 26 lat.
Do kiedy trzeba zapłacić składkę zdrowotną przy dobrowolnym ubezpieczeniu NFZ?
Składkę za dany miesiąc należy opłacić do 15. dnia następnego miesiąca (np. za czerwiec — do 15 lipca). Nieopłacenie składki w terminie skutkuje wygaśnięciem umowy i utratą prawa do świadczeń finansowanych przez NFZ.
Źródła
Marcin Lemański — redaktor wsypa.pl. Pisze o finansach, emeryturach, świadczeniach i zdrowiu osób 50+. Materiały opiera na oficjalnych źródłach (ZUS, KRUS, NFZ, Ministerstwo Zdrowia, URE) i weryfikuje przed publikacją.
Więcej artykułów autora →Tagi: #NFZ #składka zdrowotna #świadczenia zdrowotne #ubezpieczenie zdrowotne #ZUS ZZA