Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej odpalił właśnie kolejny nabór w „Ogólnopolskim programie finansowania usuwania wyrobów zawierających azbest”. No i jest o co walczyć, bo „Docelowo ponad 49 mln zł dotacji trafi do budżetów gmin w całym kraju” — podał NFOŚiGW w komunikacie. I to akurat z tej puli, w praktyce, płynie dofinansowanie usunięcia eternitu 2026 dla nas — zwykłych właścicieli prywatnych nieruchomości.

Cały program jest rozpisany na lata 2019–2027, a budżet wynosi 159,23 mln zł. Do zakontraktowania zostało jeszcze 49,23 mln zł. Tylko… te pieniądze nie idą wprost do mieszkańca, który ma eternit na dachu. Działa to trochę okrężnie.

Wnioski do funduszu składają wojewódzkie fundusze, nie właściciele domów

Pierwsza rzecz, która trochę zaskakuje: beneficjentami naboru NFOŚiGW są wojewódzkie fundusze ochrony środowiska i gospodarki wodnej. „To one składają wnioski do NFOŚiGW” — wyjaśnia serwis Infor, opisując ten cały mechanizm wypłaty. I dopiero w kolejnym kroku te fundusze wojewódzkie przekazują dotacje gminom i ich związkom.

Dla samych funduszy nabór trwa od 27 kwietnia do 29 maja 2026 r. W województwie śląskim mają krócej — wnioski są przyjmowane do 30 kwietnia 2026 r. A my, jako mieszkańcy, mamy zupełnie inną ścieżkę i inny kalendarz.

Bo w praktyce to gmina ogłasza lokalny nabór dla właścicieli budynków, zwykle wcześniej. Weźmy Warszawę — tam wniosek o realizację zadania w 2026 r. można było złożyć od 1 września 2025 r. do 31 marca 2026 r. Dlatego terminu trzeba szukać w urzędzie gminy albo miasta, a nie u funduszu.

Czyli właściciel domu w ogóle nie kontaktuje się z NFOŚiGW. I jeszcze jedno, ważne: „Nie należy samodzielnie usuwać eternitu ani traktować go jak zwykłego odpadu budowlanego” — przypomina Infor, wyliczając obowiązki posiadacza wyrobów azbestowych.

Dofinansowanie usunięcia eternitu 2026 — ile pokrywa gmina

Tu akurat bywa naprawdę dobrze. Maksymalna kwota dofinansowania „może wynosić do 100% kosztów kwalifikowanych zadania” — podaje WFOŚiGW w Katowicach w warunkach naboru gminnego. To jest jednak górny pułap, a realny procent ustala sobie każda gmina w swoim regulaminie.

Same stawki liczy się od masy odpadu, w złotych za tonę (Mg). Fundusz śląski rozróżnia tu dwa warianty prac. I to, czy w grę wchodzi demontaż, przesądza o tym, ile dostaniesz.

Zakres prac	Maks. dotacja WFOŚiGW	Maks. wsparcie łączne (z pożyczką)
Demontaż, zbieranie, transport, unieszkodliwienie	900 zł/Mg	1400 zł/Mg
Zbieranie, transport, unieszkodliwienie (bez demontażu)	700 zł/Mg	1000 zł/Mg

Ważna sprawa — te kwoty dotyczą warunków funduszu w Katowicach i w innych województwach mogą się różnić. Ale przeliczenie na konkretny dach jest banalne. Przy zgłoszeniu trzech ton odpadu azbestowego i stawce 900 zł za tonę dotacja pokrywa do 2700 zł kosztów demontażu, transportu i utylizacji. No i tyle.

Pamiętaj jeszcze, że termin zakończenia zadań też jest sztywny. W naborze śląskim prace trzeba rozliczyć do 30 września 2026 r. Spóźnisz się z realizacją — tracisz przyznane środki. Bez zmiłowania.

Dotacja nie obejmuje nowego dachu

Pieniądze idą na cztery konkretne czynności. „Dofinansowanie można będzie przeznaczyć na: demontaż, zbieranie, transport oraz unieszkodliwianie odpadów zawierających azbest” — wylicza NFOŚiGW. I na tej liście nie ma nowego pokrycia.

Tę granicę warto sobie zapamiętać, zanim ruszysz z remontem. „Program dotyczy przede wszystkim bezpiecznego usunięcia i zagospodarowania odpadów azbestowych. Nie należy automatycznie zakładać, że wsparcie obejmie również zakup i montaż nowego pokrycia dachowego” — zastrzega Infor. Czyli blacha, dachówka czy papa to już nasz koszt.

Dlatego rachunek bywa raczej dwudzielny. Gmina zdejmuje i utylizuje stary eternit, czasem w całości za darmo, a my sami płacimy za to, co później wyląduje na krokwiach. Mimo to dla wielu domów liczy się głównie samo pozbycie się tego rakotwórczego materiału — bo to akurat jest najdroższe i najbardziej ryzykowne.

Rolnicy mieli osobny program, ale nowego naboru w 2026 nie ma

Gospodarstwa rolne korzystały z osobnej ścieżki, finansowanej z KPO przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Tam stawkę ustalono inaczej — 40 zł za metr kwadratowy pokrycia, do maksymalnie 500 m², czyli z limitem 20 000 zł na jedno gospodarstwo. I co ważne, to wsparcie obejmowało wymianę dachu, a nie tylko utylizację.

Tyle że nowego naboru rolniczego w 2026 roku po prostu nie otwarto. Dofinansowanie dotyczy teraz tych beneficjentów, którzy podpisali umowy wcześniej — Agencja wydłużyła im tylko czas realizacji. Najważniejsza data to 1 czerwca 2026 r. — do tego dnia trzeba usunąć eternit i złożyć wniosek o płatność końcową przez system ARiMR.

Skala dotychczasowego naboru była spora. Według danych Agencji z lutego 2026 r. do programu zgłosiło się ponad 92 tys. rolników, umowy podpisano z niemal 52 tys. gospodarstw, a dopłaty trafiły już do ponad 46 tys. z nich. Resort rolnictwa zapowiadał prace nad nowym mechanizmem, który objąłby także montaż blachy lub dachówki — ale na razie jest to dopiero w fazie projektu.

Polska ma być wolna od azbestu do 2032 roku

Termin końcowy wyznacza krajowa strategia. Zgodnie z „Programem Oczyszczania Kraju z Azbestu na lata 2009–2032″ wszystkie wyroby zawierające azbest mają zniknąć z terenu Polski do 2032 roku. Eternit z dachów i elewacji jest na tej liście pozycją podstawową.

I tu uwaga — na właścicielu ciążą obowiązki niezależne od dotacji. Posiadacz nieruchomości musi zinwentaryzować wyroby azbestowe i zgłosić ich ilość do urzędu gminy. W praktyce to właśnie z tego spisu samorząd buduje swój lokalny program i szacuje, ile ton odpadu zgłosić do funduszu.

A samodzielny demontaż? Wykluczony. Eternit może zdejmować wyłącznie firma z odpowiednimi uprawnieniami, a odpad trafia na wyznaczone składowisko, a nie do zwykłego kontenera na gruz. Złamiesz te zasady — grożą sankcje, no i pełen koszt nielegalnej utylizacji spada wtedy na ciebie.

Dlatego najpierw warto sprawdzić, czy nasza gmina w ogóle przystąpiła do programu i kiedy zbiera zgłoszenia. Podobny harmonogram obowiązuje zresztą przy innych dopłatach do wymiany dachu, gdzie liczy się kolejność wniosków. Wniosek o objęcie nieruchomości lokalnym programem usuwania azbestu przyjmuje urząd gminy lub miasta właściwy dla położenia budynku.

Najczęstsze pytania

Ile wynosi dofinansowanie na usunięcie azbestu w 2026 roku?

Maksymalna dotacja może pokryć do 100% kosztów kwalifikowanych — konkretną stawkę ustala każda gmina we własnym regulaminie. W woj. śląskim WFOŚiGW refunduje gminom do 900 zł za tonę przy pracach z demontażem i do 700 zł za tonę przy samym zbieraniu i transporcie.

Kto może złożyć wniosek o dopłatę do usunięcia eternitu?

Wniosek do lokalnego programu składa właściciel lub zarządca nieruchomości z wyrobami azbestowymi bezpośrednio w swoim urzędzie gminy lub miasta. Wnioski do NFOŚiGW składają wyłącznie wojewódzkie fundusze ochrony środowiska — mieszkaniec nie kontaktuje się z funduszem ogólnopolskim.

Czy dotacja pokrywa wymianę dachu po usunięciu azbestu?

Nie — program finansuje wyłącznie demontaż, zbieranie, transport i unieszkodliwianie odpadów zawierających azbest. Koszt zakupu i montażu nowego pokrycia dachowego (blacha, dachówka, papa) właściciel pokrywa we własnym zakresie.

Do kiedy trzeba usunąć azbest w programie ARiMR dla rolników?

Rolnicy, którzy podpisali umowy z Agencją Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w poprzednim naborze, muszą usunąć eternit i złożyć wniosek o płatność końcową przez system ARiMR do 1 czerwca 2026 r. Nowego naboru rolniczego w 2026 roku nie otwarto.

Jak znaleźć nabór na usunięcie azbestu w mojej gminie?

Należy sprawdzić Biuletyn Informacji Publicznej (BIP) swojej gminy lub skontaktować się bezpośrednio z urzędem — to samorząd ogłasza lokalny termin i warunki. Przykładowo Warszawa przyjmowała wnioski od 1 września 2025 r. do 31 marca 2026 r., inne gminy mogą mieć inne daty.

Czy można samodzielnie zdemontować eternit z dachu?

Nie — samodzielne usuwanie azbestu jest prawnie zabronione. Demontażu może dokonać wyłącznie firma posiadająca odpowiednie uprawnienia, a odpad musi trafić na wyznaczone składowisko. Naruszenie tych zasad grozi sankcjami i obowiązkiem pokrycia pełnych kosztów nielegalnej utylizacji.

Źródła

1. Rządowy portal — programy środowiskowe i mieszkaniowe
2. KRUS — Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego
3. ISAP — Internetowy System Aktów Prawnych

Tagi: #azbest #dofinansowanie #dotacje #eternit #wymiana dachu