Migotanie przedsionków u seniora? No właśnie… okazuje się, że to wcale nie jest rzadkość, którą ma „ktoś tam” — w Polsce dotyczy mniej więcej co czwartej osoby po 65. roku życia. Tak przynajmniej wyszło z badania NOMED-AF, czyli pierwszego u nas tak szerokiego pomiaru tej arytmii. I co ciekawe, skala wyszła ponad dwa razy większa, niż wcześniej zakładano.
Badaniem objęto 3014 losowo wybranych Polaków i monitorowano ich w całym kraju. Wyniki, które opublikował serwis Nauka w Polsce, zaskoczyły w sumie samych kardiologów.
— Częstość występowania migotania przedsionków okazała się bardzo wysoka, blisko 23 proc. Nie spodziewaliśmy się takiego wyniku — mówiła prof. Beata Średniawa, prezentując dane z projektu NOMED-AF.
Kierownik badania nie ukrywał, że te liczby trochę zmieniają obraz całej sprawy. — To ważny i przełomowy projekt, pokazujący, że skala problemu jest większa, niż przypuszczaliśmy — podkreślał prof. Zbigniew Kalarus.
Migotanie przedsionków u seniora — arytmia, której często nie czuć
I tu robi się groźnie, bo ta arytmia bywa po prostu niema. Z badania wyszło, że aż 41 proc. przypadków było bezobjawowych, a wcześniejsze doniesienia mówiły o jakichś 20 proc. Czyli senior może nosić w sobie zaburzenie rytmu i kompletnie o tym nie wiedzieć.
— Migotanie przedsionków jest podstępną arytmią, której pacjenci czasami nie czują, a one dają ryzyko udaru — komentował wyniki prof. Łukasz Szumowski.
A mechanizm jest prosty i groźny zarazem. W migoczącym przedsionku krew raczej zalega i tworzy skrzepliny, no i te skrzepliny potrafią dotrzeć do mózgu. Dlatego właśnie nieleczona arytmia to jedna z głównych przyczyn udaru niedokrwiennego u osób starszych.
Objawy i kiedy zgłosić się do lekarza
Objawy, które powinny skłonić seniora do wizyty, to przede wszystkim kołatanie serca i takie uczucie „przeskakiwania” tętna. Pojawiają się też zawroty głowy i nagłe osłabienie. Niepokoić powinna duszność przy niewielkim wysiłku… a tym bardziej omdlenie.
Problem w tym, że u części chorych nie ma w ogóle żadnego sygnału. I właśnie dlatego kardiolodzy zalecają osobom po 65. roku życia, żeby regularnie badały tętno — choćby ręcznie sprawdzić puls albo zmierzyć się ciśnieniomierzem, który wykrywa arytmię. A jak tętno jest nieregularne, takie „rwane”, to już powód, żeby zrobić EKG.
Leczenie według wytycznych ESC 2024
We wrześniu 2024 roku Europejskie Towarzystwo Kardiologiczne (ESC) ogłosiło nowe wytyczne dotyczące migotania przedsionków. I wprowadziły one model leczenia oznaczony akronimem AF-CARE.
Najważniejsza i tak zostaje ochrona przed udarem. Litera „A” w tym schemacie oznacza „profilaktykę udaru i choroby zakrzepowo-zatorowej”, głównie za pomocą leków przeciwkrzepliwych. A kolejne elementy to leczenie chorób współistniejących, kontrola objawów no i regularna, dynamiczna ocena stanu pacjenta.
Zmieniła się też skala szacowania ryzyka. Zamiast dotychczasowej CHA2DS2-VASc stosuje się teraz CHA2DS2-VA — z wytycznych po prostu usunięto punkt za płeć żeńską. Jak zaznaczają autorzy dokumentu, „płeć żeńska nie jest sama dodatkowym czynnikiem ryzyka powikłań zakrzepowo-zatorowych”.
Mocniejszą rekomendację dostał akurat zabieg zamknięcia uszka lewego przedsionka. ESC wskazuje na niego zwłaszcza u pacjentów, którzy nie mogą przyjmować standardowych leków przeciwkrzepliwych. Podobne wyzwania dotyczą zresztą innych zaburzeń rytmu — szerzej opisujemy je w naszym tekście o arytmii u seniorów.
A według szacunków przywoływanych przy okazji badania NOMED-AF, w grupie powyżej 65 lat z migotaniem przedsionków żyje w Polsce mniej więcej od 450 do 470 tys. osób.
Najczęstsze pytania
Jakie są objawy migotania przedsionków u seniora?
Do typowych objawów należą kołatanie serca, uczucie 'przeskakiwania' tętna, zawroty głowy, nagłe osłabienie oraz duszność przy niewielkim wysiłku. Niepokojącym sygnałem jest też omdlenie. Jednak z badania NOMED-AF wynika, że aż 41% przypadków przebiega całkowicie bezobjawowo, dlatego regularne badanie tętna jest tak ważne.
Ile osób w Polsce po 65. roku życia ma migotanie przedsionków?
Według szacunków przytaczanych przy okazji badania NOMED-AF, w grupie powyżej 65 lat z migotaniem przedsionków żyje w Polsce od 450 do 470 tys. osób. Badanie wykazało, że arytmia ta dotyczy blisko 23% seniorów — ponad dwa razy więcej, niż wcześniej zakładano.
Czy migotanie przedsionków grozi udarem?
Tak — to jedna z głównych przyczyn udaru niedokrwiennego u osób starszych. W migoczącym przedsionku krew zalega i tworzy skrzepliny, które mogą dotrzeć do mózgu. Dlatego kluczowe jest leczenie przeciwkrzepliwe, nawet gdy arytmia nie daje żadnych objawów.
Co zmieniły wytyczne ESC 2024 w leczeniu migotania przedsionków?
We wrześniu 2024 roku Europejskie Towarzystwo Kardiologiczne opublikowało wytyczne wprowadzające model AF-CARE, obejmujący profilaktykę udaru, leczenie chorób współistniejących i regularną ocenę pacjenta. Zmieniono też skalę ryzyka — zamiast CHA2DS2-VASc stosuje się teraz CHA2DS2-VA, bez punktu za płeć żeńską. Mocniejszą rekomendację otrzymał też zabieg zamknięcia uszka lewego przedsionka u pacjentów nietolerujących leków przeciwkrzepliwych.
Jak sprawdzić arytmię serca w domu?
Najprostszą metodą jest ręczne zmierzenie pulsu przez 60 sekund — tętno powinno być regularne. Można też użyć ciśnieniomierza z funkcją wykrywania arytmii. Jeśli tętno jest nieregularne lub 'rwane', należy jak najszybciej wykonać EKG u lekarza.
Kiedy senior powinien zgłosić się do lekarza z powodu kołatania serca?
Do lekarza należy się zgłosić niezwłocznie przy kołataniu serca, zawrotach głowy, duszności przy niewielkim wysiłku lub omdleniu. Jednak nawet bez objawów kardiolodzy zalecają regularne kontrole tętna osobom po 65. roku życia, bo prawie połowa przypadków migotania przedsionków nie daje żadnych sygnałów.
Źródła
Marcin Lemański — redaktor wsypa.pl. Pisze o finansach, emeryturach, świadczeniach i zdrowiu osób 50+. Materiały opiera na oficjalnych źródłach (ZUS, KRUS, NFZ, Ministerstwo Zdrowia, URE) i weryfikuje przed publikacją.
Więcej artykułów autora →Tagi: #arytmia #kardiologia #migotanie przedsionków #seniorzy #udar mózgu