Zerkasz na przelew z ZUS-u i zastanawiasz się, czemu na konto wpada mniej, niż pisali w decyzji? No właśnie, jednym z winowajców jest składka zdrowotna. W 2026 roku wynosi ona 9 proc. kwoty świadczenia, a ZUS potrąca ją z emerytury jeszcze zanim cokolwiek do nas trafi. Ile to jest w złotówkach, zależy więc wprost od tego, ile mamy emerytury brutto. Od świadczenia 3000 zł brutto składka to 270 zł, od 4000 zł — 360 zł.
Podstawą jest tu art. 79 i art. 81 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Składkę liczy się od pełnej kwoty brutto emerytury, czyli od całości. I co ważne: „Płatnikiem składek na ubezpieczenie zdrowotne emerytów i rencistów jest organ rentowy” — a to znaczy mniej więcej tyle, że emeryt sam nie robi nic, bo całość rozlicza i odprowadza ZUS.
Składka zdrowotna emeryta — ile wynosi i jak liczy ją ZUS
Stawka jest jedna i ta sama: 9 proc. Nie zależy ani od wieku, ani od stażu… liczy się tylko kwota świadczenia w danym miesiącu. Dlatego senior z emeryturą 2200 zł zapłaci miesięcznie 198 zł, a ten z wypłatą 5000 zł — 450 zł. No i tyle, prosta proporcja.
Tyle że część tej składki w sumie do nas wraca, bo obniża zaliczkę na podatek. Ten mechanizm jest dziś trochę ograniczony, ale dla niskich świadczeń ma kluczowe znaczenie. To akurat on przesądza, czy ZUS w ogóle składkę pobierze.
Kiedy emeryt nie zapłaci składki zdrowotnej
Najważniejszy próg to mniej więcej 2500 zł brutto miesięcznie. Przy emeryturze do tej kwoty zaliczka na podatek dochodowy wychodzi zero — bo kwota wolna wynosi 30 000 zł rocznie, a 12-procentowy podatek od 2500 zł równa się akurat miesięcznej kwocie zmniejszającej, czyli 300 zł. Wszystko się zeruje.
I tu wchodzi przepis, który tnie składkę do wysokości podatku. Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej mówi tak: gdy składka jest wyższa od zaliczki na PIT, „składkę obliczoną za poszczególne miesiące obniża się do wysokości tej zaliczki”. A skoro zaliczka jest zero, to i składka wychodzi zero.
Mówiąc wprost: emeryt ze świadczeniem do jakichś 2500 zł brutto faktycznie nie płaci składki zdrowotnej, choć formalnie nadal jej podlega i ma pełne prawo do leczenia. Dopiero powyżej tego progu ZUS pobiera 9 proc., wcześniej pomniejszone o tę część, która idzie na podatek.
Jak składka wpływa na wysokość wypłaty
Różnica między brutto a tym, co realnie ląduje na koncie, to przede wszystkim właśnie składka zdrowotna i zaliczka na podatek. Przy emeryturze 4000 zł brutto na rękę zostaje wyraźnie mniej, bo te 360 zł idzie na zdrowotną, zanim jeszcze ZUS naliczy resztę potrąceń.
Osobny przypadek to trzynasta i czternasta emerytura. Oba świadczenia są zwolnione z podatku dochodowego, ale nie ze składki zdrowotnej — i tu jest haczyk. Skoro nie ma zaliczki na PIT, to nie ma czego obniżać, więc ZUS pobiera od nich pełne 9 proc. Dlatego trzynastka wypłacana w wysokości minimalnej emerytury trafia na konto już po potrąceniu składki.
Trochę inaczej liczą emeryci, którzy obok świadczenia prowadzą działalność na emeryturze. U nich składka zdrowotna idzie od dochodu z firmy i jest naliczana odrębnie od tej, którą ZUS pobiera z emerytury. To są dwie różne rzeczy.
Aktualne stawki i podstawy wymiaru na 2026 rok publikuje ZUS w corocznym komunikacie, a treść samego przepisu o obniżeniu składki znajdziemy w ustawie dostępnej w bazie ISAP Sejmu. I jeszcze jedno: próg 2500 zł brutto obowiązuje tak długo, jak długo niezmieniona zostaje kwota wolna od podatku w wysokości 30 000 zł rocznie.
Najczęstsze pytania
Ile wynosi składka zdrowotna emeryta 2026?
W 2026 roku składka zdrowotna emeryta wynosi 9% kwoty brutto emerytury lub renty. Przy świadczeniu 3000 zł brutto to 270 zł miesięcznie, przy 4000 zł — 360 zł, przy 5000 zł — 450 zł.
Kiedy emeryt nie płaci składki zdrowotnej?
Emeryt faktycznie nie płaci składki zdrowotnej, gdy jego świadczenie brutto nie przekracza ok. 2500 zł miesięcznie. Przy takiej kwocie zaliczka na podatek dochodowy wynosi zero, a ustawa nakazuje obniżyć składkę do wysokości tej zaliczki — czyli do zera.
Jaki próg emerytury zwalnia ze składki zdrowotnej w 2026?
Próg wynosi ok. 2500 zł brutto miesięcznie i wynika z rocznej kwoty wolnej od podatku w wysokości 30 000 zł. Miesięczna kwota zmniejszająca podatek to 300 zł, a 12% podatku od 2500 zł brutto daje dokładnie 300 zł — zaliczka zeruje się, więc i składka jest obniżana do zera. Próg obowiązuje tak długo, jak kwota wolna pozostaje na poziomie 30 000 zł rocznie.
Czy trzynasta emerytura jest objęta składką zdrowotną?
Tak — trzynasta i czternasta emerytura są zwolnione z podatku dochodowego, ale nie ze składki zdrowotnej. Ponieważ zaliczka na PIT od tych świadczeń wynosi zero, ZUS nie ma czego obniżać i pobiera pełne 9% składki zdrowotnej.
Jak ZUS oblicza i potrąca składkę zdrowotną z emerytury?
ZUS oblicza składkę jako 9% pełnej kwoty brutto świadczenia, a następnie sprawdza, czy nie przekracza ona zaliczki na podatek dochodowy — jeśli tak, obniża ją do jej wysokości. Całość rozlicza ZUS jako płatnik składek, emeryt nie składa żadnych wniosków ani deklaracji.
Czy emeryt prowadzący działalność gospodarczą płaci dwie składki zdrowotne?
Tak. Emeryt prowadzący działalność płaci dwie odrębne składki zdrowotne: jedną automatycznie potrącaną przez ZUS z emerytury (9% brutto świadczenia) i drugą naliczaną od dochodu z firmy na zasadach właściwych dla wybranej formy opodatkowania. Są to dwa niezależne tytuły.
Źródła
Marcin Lemański — redaktor wsypa.pl. Pisze o finansach, emeryturach, świadczeniach i zdrowiu osób 50+. Materiały opiera na oficjalnych źródłach (ZUS, KRUS, NFZ, Ministerstwo Zdrowia, URE) i weryfikuje przed publikacją.
Więcej artykułów autora →Tagi: #emerytura 2026 #podatek emerytów #składka zdrowotna #świadczenia #ZUS